Menu
لوگو-گیاگانی
گیاه آمله
گیاگانی ، اولین سایت مرجع گیاهان دارویی در ایران
بازدیدها
5444
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (5 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...
انگلیس

نام های دیگر :

اسم طبی : Myrobalanus 
فارسی : آملج - آملا - اونلا - حافظ الاعضاء 
عربی : املج و السنانیر . و آملج ، امبل ، امیله و انولا 
سریانی : ارها
رومی : قلوبا ، قلوبا میخ ، قلوبا شیر ( آمله پرورده در شیر )
مصری : سنانیرز
سانسکریت : آملکی ، شری پهل، شوا ، اکرا 
سریانی :املک و ارها
رومی : قلوبا
هندی: امله ، آنوله ، دهاتری پهلا ، امرت پهلا ، امالاكا و سری پهلا 

آمله را به انگلیسی : Emblica Officinelis و Phyllanthus Emblica و Embelic Myrobalan
به لاتینی : Phyllanthus Emblica
به فرانسوی : Emblique officinale و Myrobalan Emblic
به ایتالیایی : Embelica و Myrobalano و Myrobalano emlblie
آلمانی : Myrobalanenbaum

بخش های دارویی :

گل ، ریشه و دانه آن به مصارف درمانی می رسد . میوه تازه و خشک ، تخم ، برگ و ریشه و پوست آمله در داروها به کار می رود . مشهور در طب ، پوست کنده و بی دانه آن استعمال می شود .

موارد مصرف :

آمله نافع سودا ، ضعف باه ، عطش ( استسقاء ) ، آب زیاد دهان ، خون بواسیر و بینی ، اسهال کهنه ، ریزش مو ، کمی اشتها ، نفخ ، تب ، خفقان ، سیاتیک ، روماتیسم ، فلج ، شوره سر ، مالیخولیا ، ، سکته و سوزاک است .
خواص : به قول شیخ ابوعلی سینا و حکیم گیلانی آمله نافع حرارت خون و صفرا ، مقوی بدن و نافع رطوبات زیاد معده ، چشم و رحم است . نیز مقوی لثه ، حواس و زیاد کننده منی است .
آمله مانع ریختن مواد زاید به معده و روده ها ، نگهدارنده اخلاط از تعفن و فساد و بند آور قی ، احشاء و اعصاب می باشد . ضعف قلب را دور می کند و به طور کلی بلغم را مسهل قوی است پس مقوی ذهن هم هست .
میوه آملج نافع سفلیس ، خارش ، کچلی انگلی ، صاف کننده خون ، مقوی دندان و مدر حیض است . بادشکن ، هضم کننده ، ملین ، و تب بر است . از آن جهت رفع استفراغ ، کمی ترشحات ادرار ، رفع يبوست ، درمان التهاب و باد سرخ استفاده میگردد . دانه گیاه برای درمان بیماریهای مختلف مانند آسم ، برونشیت و رفع ترشحات زنانگی به کار می رود . به علاوه آن را خلط آور می دانند ، میوه نارس آن مدر و ملین است .
روغن آن برای تقویت و رویانیدن مو مفید است . تخم آمله نافع تنگی نفس ، برونشیت و امراض صفراوی است .
خشک و تازه آمله هر دو استعمال می شوند . خواص آن را نشاط آور . همچنین دارای اثر قابض Astringent ( استرینجت ) می باشد .
مقاومت بدن را در برابر ویروسها و باکتری ها و سایر میکروب ها زیاد می کند ، اشتها را زیاد کرده ، مبرد و خنک کننده است ، نیروی جنسی را زیاد میکند ، ، قطع کننده ی انواع خونریزی است رطوبت های روده را خشک میکند ، برای رفع نسیان و فراموشی و فلج و مالیخولیا مفید است .
اطبای مسلمین عین مطابق اطبای هند در موضوع آمله آورده اند که آن قابض ، تعدیل کننده مزاج ، مفرح میباشد . آنان آمله را بیشتر در امراض مختلف سیلان داخلی استعمال کرده اند .
کتاب « همدرد » آمله را در نسخه های معروف و مختلف برای امراض گوناگون به کار برده است :
۱. اطریفل كبير : مغذی برای مغز و معده ، مقوی باہ و علاج بواسیر و سرماخوردگی .
۲. اطریفل گشنیزی : مقوی مغز و معده ، نافع بواسیر، سرماخوردگی ، خارج کننده بلغم ، نافع درد اعصاب ، سرخی چشم ، دردگوش ، بینی و سینوزیت
3. جوارش آمله ساده : نافع درد شکم ، مقوی مغز و قلب ، اشتها آور ، کاهش دهنده ضربان زیاد قلب و نشاط آور
۴. جوارش آملة لؤلؤای : مقوی جگر ، مغز ، معده و نافع اسهال خونی که به علت ضعف روده ها است ، می باشد . همچنین در نسخه های مختلف برای امراض اعصاب ، طپش شدید قلب ، استسقاء ، بد هضمی ، نفخ شکم ، تب ، سیاتیک ، روماتیسم ، فلج ، سستی اعضای بدن ، دردهای بدن ، اسهال و درد ایام حیض بکار رفته است .

روش مصرف :

مورد استفاده طبی آن ، میوه پوست کنده و بی دانه ، ریشه و پوست درخت می باشد که به صورت مربا ، پودر ، خیسانده ، دم کرده و معمولا در اطریفل ( همراه با بلیله و هلیله ) استفاده می شود اما معمولا در حالت عادی میوه پوست کنده مورد استفاده قرار میگیرد . 
پودر میوه خشک شده با عسل نافع فلج ، سستی ، لقوه است . 
مالیدن روغن آن نافع ریزش مو است و آن را سیاه می گرداند . 
خوراک آمله با عسل ، مصطکی و دارچین نافع خفقان و سردی در قلب می باشد . 
خوراکش با سنبل الطیب نافع کمی اشتها است .
ساییده اش شکم را قبض می کند . نیز مربای آن ملين شکم است .
فشرده رقیق آمله با آرد سدر و آب ، بند آور اسهال مزمن و مسکن حرارت خون است .
عصاره آن برای تقویت چشم مفید است ، آمله را در خضابها داخل می کنند . فایده مربای آن این است که ضعف قلب و خفقان و ضعف دماغ ، جگر و معده را دور می کند و اسهال را می بندد . جوارش آمله را برای تقویت معده و جلوگیری از اسهال و اختلاج قلب و تبخیر استعمال می کنند .
سرمه آن نافع پرده چشم است .
استعمال آن از ورود بخارهای بد بو به بینی جلوگیری می کند . روغن آمله مقوی و نافع شوره سر است .
و جوشانده آن نافع مرض قند می باشد . مربای آن خوش طعم و لذيذ و برای قوت قلب و مغز ، بواسیر خونی ، امراض جگر و معده استفاده شده است . تمام خواص هلیله در آن می باشد .
شربت میوه آن با عسل برای تب مفید است . 
برای صفرا چهار عدد آمله را یک شب داخل آب خیسانده و صبح با نیم کیلو شیر و شکر و مقداری زیره استعمال می کنند . 
آمله ماده ای شفابخش است که در نسخه های معروفی ذکر شده است. نسخه دهاتری لوهان گرد شیرین بیان ۱۸۸ گرم ، گرد آمله خشک ۷۶۸ گرم ، آهن طبی ۳۸۴ گرم همه را با هم مخلوط کرده به روشی مخصوص درست میکنند که در امراض یرقان ، کم خونی و سوء هضم مفید است .
چون در شیر بخیسانند شیر آمله نامند . آمله تازه را باید چند روز در شیر خیسانده ، سپس آن را خشک کنند ، زیرا آنچه در شیر پرورده نشده باشد تلخ و بسیار قابض است . آمله در روشهای مختلف طبی مثل الوپاتیک ، هومیوپاتیک یونانی و اورویدک به کار رفته است .
روایت :
عن سعید بن جناح ، عن رجل ، عن أبي عبد الله ع قال : أن موسی بن عمران ع شکا الى ربه تعالى البلة و الرطوبة فامر الله تعالى أن يأخذ الهليلج و البليلج و الأملج فيعجنه بالعسل و يأخذه ، ثم قال أبو عبدالله ع : هو الذي يسمونه عندكم الطريفل ».
سعید بن جناح از اصحاب امام صادق ع روایت می کند که آن حضرت فرمود : موسی بن عمران از رطوبت بدنش به خدا شکایت نمود ، خداوند به وی فرمود : هلیله و بلیله و آمله را با عسل معجون کن و بخور . امام فرمود : این همان است که به نام اطریفل نامیده می شود .
پودر هلیلیه سیاه و هلیله زرد و هلیله کابلی و آمله و بلیله را با هم به نسبت مساوی ترکیب میکنند و بعد از آن میتوان حب کرده یا درون کپسول ریخته استفاده کرد . به دلیل تلخی زیاد ترکیب اطریفل معمولا به صورت حب مصرف میشود اما مصرف پودر آن برای کسانیکه با تلخی دارو سازگار هستند مانعی ندارد .
خواص درمانی : ۱- آن را در شربت قند خوب بجوشانید تا مثل مربا شود . هر روز دو عدد میوه ی کامل آن را بدون هسته به همراه یک قاشق از شربت آن بخورید . سوءهاضمه ای را که از ضعف مزاج باشد برطرف میکند . درد موضعی را که از ضعف و بیقوگی باشد درمان می کند ، از عرق بدن که از ضعف بدن به وجود می آید جلوگیری میکند . زنانی که به علتی باردار نمی شوند ، در هر ماه فقط هفت روز یعنی در دوران قاعدگی اگر از آن استفاده کنند پس از مدتی باردار خواهند شد . ( استفاده از ترکیب اطریفل برای بارداری بسیار بسیار موثر است )
۲- آن را بپزید و هر روز مقداری از آن را همراه با آب آن که شیرین کرده اید ، بخورید ؛ و یا چند عدد تازه ی آن را میل کنید . ذهن و قلب را تقویت میکند .
۳- آن را بدون هسته بکوبید و با آرد گنتار و آب مخلوط کرده و بخورید . اسهال مزمن را قطع میکند و حرارت خون را مینشاند .
۴- آن را بدون هسته با هم وزن آن شکر بسایید ، بعد با کمی روغن بادام شیرین خمیر درست کنید و هر روز صبح ناشتا بیست گرم از آن بخورید . چشم را تقویت میکند و پیچش شکم را برطرف می سازد .
5- آن را بدون هسته با گشنیز خشک به اندازه ی مساوی بسایید و همراه با غذای نرم بخورید . اسهال کهنه را درمان میکند .
6- پودر آن را در آب خنک بریزید و بر پیشانی ضماد کنید . از خون دماغ جلوگیری میکند .
٧- پودر آن را با حنا مخلوط و خمیر کرده شبها بر پوست سر بمالید . موها را قوی و تار موها را بلندتر میکند و از سفید شدن موها جلوگیری مینماید .
روغن آمله خواص درمانی : شبها آن را بر سر بمالید . موها را بسیار قوی و تار مو را سالم و طویل میکند و از زود سفید شدن موها جلوگیری می نماید .
از مخلوط برگ این گیاه و دانه شنبلیله ، دم کرده ای در بعضی نواحی هند تهیه می شود که از آن جهت رفع دیسانتری مزمن و به عنوان مقوی استفاده می کنند .
گل آن در معجونها با ادویه مختلف داده می شود . در فارماکو گرافیای هند از دکتر ( ای. روس ) نقل می شود که از ریشه آن به وسیله جوشاندن و تبخیر ، ماده ای مشابه جوهر گل ژاپنی حاصل و در طب از آن استعمال می شود. عصاره پوست تازه درخت آن با عسل و زردچوبه نافع مرض سوزاک است .
خوراک : مقدار خوراک آن ۶ گرم می باشد . در بعضی کتب ۵ گرم قید شده است . میزان مصرف به اندازه یک قاشق چایخوری سر خالی پودر بدون ضرر میباشد .
. میوه آمله در صنعت جوهر ، رنگ مو و شامپو سازی مورد استفاده قرار میگیرد .

عوارض جانبی :

آمله، مضر طحال است و مصلحش آب لبلاب با عسل يا سنبل الطيب يا شربت انجیر است .
باعث قولنج می شود و مصلحش روغن بادام شیرین می باشد .
مضر مثانه است و مصلحش شیر تازه است .


تداخلات دارویی :

رویشگاه :

به حالت وحشی در نواحی حاره و نیمه حاره هند می روید و یا پرورش می یابد . در سیلان ، چین و مالایا نیز پراکنده است . در آسیای جنوبی روییده می شود و در ایران نمی روید . ابوریحان گوید : درخت بلیله و آمله در کوههای کشمیر است . معدن آن جزیره ای است از جزایر دریا که معدن هلیله زرد است .

ترکیبات شیمیایی :

آمله دارای پروتئین ، چربی ، مواد معدنی ، اسید تانیک ، اسید گالیک ، تانن ، گلوکز ، سودا Crude Celui ، صمغ و دارای فیبر ، هیدروکربور و اسید نیکوتونیک است . و نیز دارای مقدار زیادی ویتامین (ث) به میزان ۷۲۰ میلی گرم در ۱۰۰ گرم آن است و این مقدار بیشتر از ویتامین (ث) موجود در پرتقال می باشد .
آمله دارای ۴۵ درصد گالوتانیک اسید Gallotannic میباشد . نیز از آن روغنی به نام Myrobalani استخراج می شود .
تخم آن دارای مواد روغنی و فسفات است . قسمتهای مختلف آن به مقادیر زیر دارای ماده تانن می باشد :
٪۲۱ در میوه ، ۲۱٪ در پوست و ۲۲٪ در برگ پوست میوه بی تخم خشک کرده در حرارت ۱۰۰ درجه سانتیگراد آمله دارای مواد زیر است : Ether Extract Gallic Acid 32/11 درصد ، Alcholic Tanin Csugar 10/36 درصد ، Aqucous، Gum 75/13درصد ، Cruda Cellulose 80/17 درصد ، Soda Albumen 08/13درصد ، Minera Matter 12/4 درصد و Moistur And Loss 83/3 درصد است نیز آمله دارای 6/9 درصد ترشی ( استیک اسید Asetic Acid ، ۲۰ درصد تانیک اسید Tanic Acid و ۱۰ درصد گلوکز بعد از گرفتن اسید تانیک می باشد .

شرایط نگهداری :

قابلیت نگهداری پودر و خشک گیاه دو سال و تازه تا زمان سلامت میوه اما خواص درمانی بالای ۶ ماه بتدریج کم میشود .

توضیحات تکمیلی :

مزاج آمله در درجه دوم سرد و در درجه سوم خشک است . شیر پرورده آن در درجه اول سرد و در درجه دوم خشک می باشد .

آمله درختچه ای کوچک، با تنه خمیده و شاخه هائی با حالت گسترده است . پوست خاکستری رنگ آن به صورت قطعاتی از ساقه جدا میگردد . گلهایی زرد مایل به خاکستری دارد . میوه اش گوشت دار ، مدور و به قطر متوسط یک سانتی متر است . آمله از تیره فرفیون است که گاهی بعضی انواع آن به صورت درختچه دیده می شوند. از خانواده فربیوتیه می باشد. میوه ای هندی است که به اندازه گردو بزرگ می شود. ترش، جمع کننده دهان و کمی تلخ و شیرین است و بهترین آن بزرگ ، زرد و بیدانه است . رازی می گوید علامت خوبی آمله رنگ سرخ و طعم تند است . انسلی نوشته است : گل آن بوی پوست لیمو می دهد . رنگ آمله ، زرد مایل به سبز فام و خشک آن سیاه و دارای طعمی ترش و بدمزه است .
آمله دارای انواع مختلف زیر است که هیچ کدام در ایران نمی روید و در خواص مشابه نوع اصلی می باشند: ۱-
۱ . P . Maderaspatensis
۲ . Phyllanthus Reticulatus
۳ . P . Ninuria P . Simplex
۴ . P . Urinaria
آمله در روایاتی در «دورنمایی از طب اسلامی» در قسمت سنگ مثانه ، بواسیر، باد ، درد معده و غیره به آدرسهای این منابع : طب الائمه، ص ۷-۷۲ ؛ بحار، ج ۶۲، ص ۲۰۱-۱۸۹، الطب ، ص ۱۰۱۸ ذکر شده است ، مراجعه کنند .
برگهائی زودافت ، تقريبا عاری از دمبرگ، به طول متوسط ، ۱۰ و به عرض 5/2 ۔ ۳ سانتیمتر ، مرکب از برگچه های ریز دارد . 
.Hura crepitans L * - درخت بزرگی است که در نواحی حاره امریکا می روید ودر آنتیل پرورش مییابد . میوه مدور و بزرگ دارد و پس از رسیدن ، جدار آن به شدت گسیخته می شود و هرقسمت آن به فاصله چند متر پرتاب می گردد . شیره به آن اثر محرك و سوزآور دارد .
دانه این گیاه دارای اثر مسهلی است بطوریکه ۲۰ر. گرم آن ، معادل مصرف ۲ تا 5 گرم ژالاپ ، ايجاد دفع کامل می کند و ازاین نظر ، بیشتر مورد استفاده بومیان محل رویش گیاه قرار می گیرد . روغن دانه گیاه نیز اثر مسهلی ولی با شدت کمتر دارد ، مصرف مقدار 5 تا 10 گرم آن، حالت مذکور را بوجود می آورد . پوست درخت نیز به مصارف درمان جزام می رسد .
از دانه گیاه موادی به نامهای هورین hurine و کره پی تین crepitine توسط Ch . Richet استخراج گردید که هیچگونه مشخصاتی از آنها در کتب علمی جدید وارد نشده است .
.Hura brasiliensis Willd * . در برزیل می روید و به نام آساکو Assacou موسوم است . شیرابه آن مانند شیرابه درخت قبلی اثر سوزآور دارد و از آن نیز جهت درمان جزام استفاده بعمل می آید .
پوست این درخت ضخامت نسبتا زیاد ، حالت سخت و رنگ مایل به خاکستری دارد. فاقد بوولی بطور خفيف سوزاننده است. از آن، عصاره ای تهیه میشود که به مقدار 01/0 تا 05/0گرم مصرف می شود ودم کرده آن برای درمان جزام بکار می رود . مصرف مقادیر زیاد آن ، اثر مسهلی۔ قی آور ظاهر می کند .
انواع مفید دیگر این گیاهان که هیچیک نیز در ایران نمی رویند به شرح زيراند .
Phyllanthus reticulatus Poir * درنواحی حاره چین ، هند و افریقا می روید . میوه اش قابض است . از شیره برگ آن مخلوط با كافور و كبابه چینی ، نوعی قرص مکیدنی جهت رفع خونروی لثه دندان تهیه میشود .
P . maderaspatensis L * در عربستان ، جاوه ، چین و هند می روید . برگهای آن خلط آور ، معرق و دانه اش بادشکن و ملین است .
P . urinaria L * . در نواحی حاره پراکنده است . میوه اش طعم تلخ وناپسند دارد و در رفع برونشیت ، کم خونی ، آسم ودرمان سکسکه مؤثر است . گیاه کامل اثرمدردارد .
P . simplex Retz * در جزایر اقیانوسیه ، سیلان وچین می روید . در نواحی محل رویش ، از برگ تازه ، گل و میوه آن ، مخلوط با زیره و شکر به حجم مساوی ، نوعى الكتور تهیه می شود که سابقا از آن در درمان سوزاك به مقدار یک قاشق چایخوری در ۲ مرتبه در روز استفاده بعمل می آمده است . 
P . Niruri L * گیاهی پرشاخه ، دارای ساقه هائی به رنگ مایل به قرمز باظاهر شانه ای وگلهای سفید مایل به سبز باحالت آویخته است . در غالب نواحی حاره می روید . به عنوان مدر و رفع زیادی خون قاعدگی مصرف می شود . گیاه کامل و برگ آن اثر مقوی دارد . از گیاه کامل جهت رفع دیسانتری مزمن استفاده می گردد .
Stilingia sylvatica L * گیاهی است که در جنوب غربی امریکا می روید و از ریشه خشک شده آن که دارای اسانس ، یک ماده روغنی ونوعی گلوکزید است ، به عنوان قی آور و مسهل قوی استفاده درمانی بعمل می آید ( مرك ایندکس )

مطالب پیشنهادی :اسطوخدوساسطوخدوس ،  یه تقویت کننده مغز و قلبه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
شیره آنغوزه ،  پراز خاصیت های درمانی !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آملهآمله ، ریزش مو و شوره سر رو با هم از بین میبره !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افتیمونافتیمون ،  هزارتا خاصیت داره (یکیش درمان نفخ )!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انجدانانجدان ، موثر و کارآمد برای کلیه و مثانه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آویشنآویشن ، مناسب برای رماتیسم و سیاتیک و ... !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون کبیر ،  پمادش برای اگزما عالیه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون صغیرآبرون صغیر ،  برای سردرد و چشم درد میتونی ازش استفاده کنی!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افسنطین ، کارساز و عالی برای یبوست !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آفتاب پرستآفتاب پرست ، آب دمکرده اش تب رو قطع میکنه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آنیسونآنیسون ،  تو طب سنتی برای سیاه سرفه استفاده میشده !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آرتیشوآرتیشو ،  پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ کیسه صفرا
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انارانار ،  صدا رو صاف میکنه و هزار تا خاصیت دیگه
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت ایتوک پارسه جم می باشد .

هرگونه کپی برداری از این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد .

eyetwitterpinterestlinkedininstagramtumblrpaper-plane-o