Menu
لوگو-گیاگانی
گیاه اسفناج
گیاگانی ، اولین سایت مرجع گیاهان دارویی در ایران
بازدیدها
5838
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (9 votes, average: 4٫44 out of 5)
Loading...
انگلیس

نام های دیگر :

فارسی : اسفناج ، اسپناج و اسپناک 
سانسکریت : پالنکه ، پلنکیا ، مدهرا 
هندی : پالک و پالک ساک 
اردو : پالک 
عربی : الزبانخ - الاسفناج - اسبانج فارسی - اسفناخ
تخم اسفناج را به عربی بذرالاسفناج ، به اردو مالک بیج و ..... می نامند .
یونانی : سوناخیوس ، سوماقون ، سوماقيون و سومافيون 
رومی : ایرقيا 
طب سنتی ایرانی : در کتاب برهان آن را اسبناخ نامیده و در مکتب مذکور به نام « سفاناخ » خوانده شده است .
در انگلیس آن را اسپناج میگویند و از سال ۱۵۶۸ میلادی معروف گشته است .
انگلیسی : garden spinach - spinage
طبی : spinacia oleracea 
لاتینی : Spinacia oleracea L - S. glabra Mill - S. spinosa Moench.
spinacia oleracea s.glabra mill -chenopodiaceae - s.spinosa moench 
spinacea oleacea - beta martima - beta bengalensis- spinacia oleraceal 
فرانسه : epinard potager - epinard
آلمانی : Spinat 
ایتالیایی : spinacci - spinace

بخش های دارویی :

برگها ، ساقه و ریشه آن در طب استفاده می شود ولی معمولا قسمت مورد استفاده ، برگهای اسفناج است .

موارد مصرف :

اسفناج نافع تب ، سرفه خشک ، یبوست ، دردگلو ، ورم لوزتین ، یرقان ، سنگ کلیه ، سختی ادرار ، سوزش ادرار ، صفرا ، ورم ریه و روده ها ، کم خونی ، اسکوربوت ، ضعف اعصاب ، آسم ، رماتیسم ، نقرس و بیماریهای مقاوم پوستی است .
بادشکن، مقوی و نیروبخش است ، عطش را تسکین می دهد ، گلبول¬های قرمز خون را زیاد میکند و کم خونی را برطرف می سازد ، ضدسرطان است ، بواسیر را درمان میکند ، تخلیه ی مدفوع را آسان می سازد و دستگاه گوارش را پاک میکند ، بیماری پلاگر یا لکه های قرمز روی پوست را برطرف می سازد ، ورم ریه و ورم روده ی کوچک را درمان میکند .
مصرف آن در کودکان و به عنوان عدای کامل دوره نقاهت ، رفع کم خونی ، کم خونی دختران جوان ، بیماریهای حاد ، بیماریهای مقاوم پوست ، اسکوربوت و همچنین به عنوان تقویت اعصاب برای کسانی که کارهای فکری دارند ، توصیه شده است .
مصرف اسفناج پخته ، در طب عوام برای رفع سرفه های خشک ، آسم ، گرفتگی صدا ، يبوست ، قولنج های کبدی ، روماتیسم ، نقرس و کمی ترشحات شیر معمول می باشد ، ولی در موارد کمبود ویتامین های بدن ، مصرف شیره تازه اسفناج ، مؤثرتر از اسفناج پخته ذکر شده است .
اسفناج غذایی خوب برای افراد مبتلا به وسواس ، سردرد و یبوست است .
شیخ می گوید : در اسفناج قوت پاک کنندگی است و صفرا را دفع می کند . نیز معالج دردهای خونین پشت و ملين شکم است .
رازی می گوید : اسفناج برای رفع خشونت سینه و نرم کردن معده مفید است و تولید نفخ و بلغم نمی نماید .
سوزشهای بدن را تسکین می دهد . همچنین نافع تب گرم ، دردکمر ، سینه و ریه است و همراه باقلا نافع نزله گرم می باشد . با شکر در سختی و سوزش بول مفید و دافع درد گلو و یرقان است .
مسلمین اسفناج را با رغبت می خورند ، چون مزاج آن سرد و نرم کننده است .
بسیار زود هضم است . مزاج را نرم می کند ، زود هضم ، مدر و از بین برنده نفخ است و نافع سوزش معده ، عطش ، درد کلیه و گرمی مزاج است .
تخم اسفناج نافع انواع درد معده و روده ، تب گرم ، تشنگی ، سوزش معده و شیره یا عصاره آن نافع سل و دق است . اسفناج گیاهی غیر سمی می باشد .
اهل عراق آن را در تابستان و زمستان می کارند و می خورند و برای امراض حلق و سینه مفید میدانند .
موارد تأیید نشده از فرآورده های تهیه شده از اسفناج برای درمان بیماریها و مشکلات دستگاه گوارش، جهت تحریک رشد کودکان، به عنوان محرک اشتها و همچنین جهت رفع خستگی و برای تقویت در هنگام دوره نقاهت استفاده میشود .
اسفناج به علت دارا بودن آهن ، فسفاتها و کلروفیل برای مبتلایان به کم خونی و همچنین کسانی که به علت حوادث ، خون زیاد از آنها دفع شده باشد ، اثر مفیدی را دارا می باشد . با مصرف اسفناج سهولت دفع مواد از روده بزرگ به خوبی فراهم می شود .
اسفناج به علت دارا بودن سکرتین ( Dobreff در سال ۱۹۲4 ) ، اثر نیرودهنده بر روی ترشحات معده و روده و لوزالمعده داشته ، ترشحات صفرا را افزایش می دهد و حرکات دودی شکل روده را تقویت می کند و چون دارای ویتامین C و B وA و D می باشد . برای جبران کمبود ویتامین های مذکور در بدن بهترین غذاست .
آب اسفناج به علت دارا بودن املاح معدنی فراوان ، کلروفیل و آهن در تأمین عناصر معدنی و ضروری بدن ، همچنین سازندگی خون کمک مؤثر می نماید و از آن در رفع کم خونی ها می توان نتایج درمانی گرفت .
آب اسفناج در تقویت بیماران در دوره نقاهت و در رفع خستگی های جسمانی و روحی اشخاص مسن و اطفال ، اثرات مفید ظاهر میکند .
مخلوط آن با آب هویج یا آب کرفس یا آب علف چشمه ( بولاغ اوتی ) به مقدار مساوی از هر یک ، خواص درمانی قاطع به وجود می آورد .
ضماد اسفناج خام ، داروی مفیدی برای رفع سوزش و خارش ناشی از نیش زنبور و سایر حشرات به شمار می رود .
ماده « کلروفيل » موجود در آن ، عضلات روده ها را تحریک کرده و سلولزهای آن ، عمل تخلیه را آسان می سازد و به همین دلیل ، مصرف آن را به اشخاص مبتلا به یبوست توصیه میکنند .

روش مصرف :

مقدار خوراک عصاره اسفناج ۶ گرم و تخم آن تا ۲ گرم است .
مقدار خوراک تخم اسفناح برای هر وعده ، تا یک مثقال است . اسفناج رنگ چهره را باز میکند.

در جنوب شرقی آسیا از آن خورشت تهیه می نمایند و می خورند . خورشت آن برای درد سینه، تب گرم و ترشحات خونی مخاط بسیار مفید است .
اسفناج علاوه بر آنکه به صورت پخته در اغذیه مصرف می شود شیره آن نیز به کار می رود .
اگر آن را با باقلا بپزند ، نزولات را دفع می کند . غرغره کردن با آب آن ، جهت درد گلو و ورم لوزتين و آشامیدن آب افشرده آن با شکر نافع درد گلو و ورم لوزتين ، یرقان ، سنگ کلیه ، دشواری بول و سوزش بول است .
ضماد پخته تخم آن ، جهت درد ورم های گرم و نرم کردن ورم های سخت بسیار مفید است .
جوشانده آن برای تب بسیار مفید است و سنگ کلیه را خارج می نماید . آب آن برای درد گلو مفید است و در التهابات ریه و روده ها از آن مصرف می کنند . ضماد برگ یا تخم و جوشانده آن ورم را حل می کند .
پخته اسفناج در یبوست مزاج ، اختلالات روده ، بیماریهای ریوی و سرفه تجویز می شود . اسفناج را می توان پاک کرده و پس از خرد کردن در آفتاب خشک نمائیم و خشک آن را در فصول مختلف که اسفناج یافت نمی شود در غذا استفاده کرد . 
می توان اسفناج را در بورانی با ماست ، در آش و یا با گوشت در خورشت ، پخته و استفاده نمود .
عصاره ی آن با شکر برای درمان یرقان ، اشکال در ترشح ادرار و سوزش ادرار ، درد کمر و سوزاندن اخلاط صفراوی مؤثر است .
هیجده ساعت ابدأ هیچ چیز نخورید ، بعد دو کیلو اسفناج را بپزید و با فشار آب آن را بگیرید ، سلف آن را نمک بپاشید و بخورید . جهت دفع کرم کدو مؤثر است .
آب تازه ی آن با روغن بادام شیرین به اندازه ی مساوی یاعث رشد کودک میشود .
کوبیده ی تازه ی آن با شاهی را آب بگیرید و هر روز صبح ناشتا یک فنجان بنوشید . تب را کاهش میدهد ، خستگی جسمی و عصبی را برطرف می کند و نیروی اراده را قوی می سازد .
آب خام یا پخته ی آن را در گلو قرقره کنید . درد گلو را تسکین می دهد .
تازه ی آن را بکوبید و ضماد کنید . دمل را باز میکند ، ورم و درد مفاصل را تسکین می دهد .
در روغن زیتون بپزید و ضماد کنید . سودا ، انواع سوختگی و زخم های بزرگ و زخم قند را درمان میکند .
برای رفع لک های صورت ، اسفناج را با روغن زیتون مخلوط کرده و بر روی پوست صورت بمالید . اسفناج برای اشخاص مبتلا به بواسیر مفید است .

پخته ی آن را با سفید آب مخلوط کرده و بر بدن بمالید . انواع جوش را برطرف میکند . اسفناج تازه را با سفید آب له کنید و روی لک های برص یا ویتیلیگو بمالید برای درمان لک این بیماری بسیار مفید میباشد .
هر روز پنج تا ده گرم از تخم اسفناج را در یک فنجان دم کنید و بنوشید . خنک کننده است ، درد ناحیه ی قلب و شکم را تسکین می دهد ، ورم کبد و یرقان را درمان می کند ، در مورد درمان یبوست معجزه میکند .
مصرف اسفناج پخته، در طب عوام برای رفع سرفه های خشک ، آسم ، گرفتگی صدا ، يبوست ، قولنج های کبدی ، رماتیسم ، نقرس و کمی ترشحات شیر معمول است .
اسفناج علاوه بر آنکه به صورت پخته در اغذیه مصرف می شود و يا آنکه شیره آن به کار می رود ، از آن سابقا نوعی نوشیدنی تهیه می گردیده که در اسهال ها به منظور رفع کم خونی سربازان مبتلا به این بیماری به کار می رفته است . برای این کار نیز از ۶ قسمت آب میوه ای مثل پرتقال و یک قسمت شیره برگهای پخته اسفناج این نوشیدنی را تهیه می نموده اند . 

عوارض جانبی :

تاکنون هیچگونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف به جای مقادیر درمانی گیاه مزبور شناسایی نشده است ، گو اینکه به دلیل وجود مقادیر نسبتا زیاد نیترات در اسفناج ، بهتر است از مصرف زیاد آن به عنوان غذا خودداری گردد . 
مصرف اسفناج توسط شیرخواران به عنوان غذا تا پیش از ۴ ماهگی ممنوع می باشد (به دلیل خطر تشکیل متهموگلوبین که به واسطه نیتریتها ایجاد می شود . 
بهتر است که افراد گرم مزاج و کسانی که مرض سرفه خشک دارند ، با کشک ، جو و روغن بادام استعمال کنند .
تخم اسفناج مضر طحال است و مصلحش گل مختوم است .
آب اسفناج برای اشخاص سرد مزاج مضر است و مصلح آن روغن زرد می باشد.

تداخلات دارویی :

رویشگاه :

منشأ گیاه احتمالا ایران است و امروزه در بسیاری از مناطق دنیا کاشته می شود .
در منبعی دیگر آمده این گیاه را قبيله مور از آفریقا به اسپانیا آورد و از آنجا در تمام اروپا پخش گردید .
در منبعی دیگر آمده این گیاه ، بومی ایران می باشد و در روزگاران قدیم موقعی که اعراب به ایران حمله کردند تخم آن را به اروپا بردند . 

در منبعی دیگر منشاء اولیه آن ، نواحی مختلف آسیا مانند ایران و افغانستان تعیین گردیده است .
در منبعی دیگر آمده عده ای ازگیاه شناسان درباره منشاء اسفناج در چین عقیده دارند که این گیاه از یکی از گونه های وحشی آن که در ایران می روید ، نتیجه شده است .
پراکنش در ایران : کاشته شده در مناطق مختلف به ویژه نواحی مرکزی و جنوبی ایران
این گیاه به طور کلی دو نوع است ۱- نوع بهاره ۲- نوع پاییزه ، نوع بهاره ی آن را انگلیسی و نوع پاییزه ی آن را هلندی می نامند .

ترکیبات شیمیایی :

ساپونین های تری ترپنی شامل اسپیناچ ساپونین های A و B اگزالیک اسید (که مقدار آن در برگهای تازه ۶ تا ۸ درصد و در برگهای پیر ، بیش از ۱۶ درصد است ) . هیستامین ( بیش از ۱۴۰ میلی گرم در ۱۰۰ گرم وزن گیاه تازه ) فلاونوییدهایی مانند پاتولتين ، اسپیناستین و اسپیناتوزید کلروفیل ( 3/0 تا ۱ درصد ) ویتامین هایی مانند اسکوربیک اسید ( ویتامین C ۴۰ تا ۱۵۵ میلی گرم در ۱۰۰ گرم ) نیتراتها (که با توجه به انواع کود ، مقدار آنها 3/0 تا 6/0 درصد است ) .
اسفناج منبع خوبی برای ویتامین K به شمار می رود .
اسفناج دارای آب ، مواد نیتروژنی ، چربی ، شکر ، انیدرید نیترات ، fibre nitrogen free , carbo hydrates و... می باشد . نیز دارای ویتامین A B C D است
لسیتین - کاپونین - دوشو - کاروتن - کلروفیل - ساپونین - ویتامین آمید - اسید فسفریک - اسپیناسین - فولیک اسید - اکسالات دو پتاسیم - کاروتنوئید
در هر صد گرم برگ تازه و خام آن مواد زیر موجود است:
/3 میلیگرم آهن - ۵۱ میلی گرم فسفر - ۹۰ گرم آب – ۳ گرم چربی – 5/1 گرم خاکستر - ۷۱ میلی گرم سدیم – 6/0 میلیگرم نیاسین - ۹۳ میلی گرم کلسیم - ۴۷۰ میلی گرم پتاسیم – 009/0 آرسینیک – 2/0 میلیگرم رایبوفلاوین – 31/0 اکسالیک اسید – 5/3 گرم هیدرات کربن – 1/0 میلیگرم تیامین.
اسفناج تازه دارای ۹۳ درصد آب ، مواد آلبومینوئیدی ، مواد چرب ، مواد قندی ، کلروفیل ، لسیتین ، سکرتین secretine ، يد ، فسفر ، آهن ، ارسنیک ، املاح پتاسیم و کلسیم ، مخصوصا اکسالات هاست . اسفناج را از نظر ترکیب شیمیائی و تأثیری که در بدن می نماید ، می توان شبیه Oxalis ها (ترشک) دانست .
دانه اسفناج دارای 3 تا 4 درصد ماده روغنی است و روغن حاصل از آن نیز بطوریکه بررسی بعمل آمده ، دارای وزن مخصوصی معادل ۹۲5.۰ در گرمای ۱۵ درجه است . اندیس ۔ صابونی و انديس يدان بترتیب ۱۸۹ و 124 است

شرایط نگهداری :

شرایط محیطی منجر به تغییر اسفناج میشود ( مانند قرار دادن اسفناج در دمای اتاق ) جهت جلوگیری از تشکیل نیترات می بایست اجتناب شود.

توضیحات تکمیلی :

مزاج آن را سرد و تر در آخر درجه اول و بعضی معتدل در گرمی و سردی و تری می گویند . مزاج آن در درجه دوم سرد و در درجه اول تر است .
مزاج تخم اسفناج سرد و تر در درجه دوم است
از قدیم الایام ، عقیده مردم بر این بوده است که اسفناج از نظر ارزش غذایی بر سایر سبزی ها ترجیح دارد ، زیرا مقدار درصد مواد اژته و هیدروکربنه آن زیاد است
گیاهی علفی یکساله که در فصول مختلف کاشته می شود تا همواره بتوان آن را برداشت نمود . ساقه ها به ارتفاع تا یک متر یا بیشتر و افراشته هستند . برگها تخم مرغی تا مثلثی – پیکانی ، کامل یا دندانه دار می باشند . هنگام رسیدن گیاه براکتئولها تقریبا دایره ای - تخم مرغی و عریض تر از درازا و اغلب در رأس واگرا هستند . 

اسفناج از سردسته گیاهان تیره اسفناجيان ، جزو دولپه ای های بی برگ ، گلهای آن خوشه ای ، سبزرنگ و کوچک ، دارای پنج کاسبرگ و به هم چسبیده است .

اسفناج از خانواده چغندریان chenopodiacae می باشد و گیاهان معروف این خانواده عبارتند از چغندرقند ، چغندر لبویی ، اسفناج و علف هرزی بنام : chenopodium volvari
و نوع دیگر آن c- album که در ایران زیاد است و گیاهان مخصوص اراضی نمک و شوره زار هستند . بیشتر برگ های گیاهان این خانواده مارپیچ و در روی ساقه قرار دارند . دارای گلهای بسیار ریز ، کوچک و سبز رنگ است . گیاهان این تیره مخصوص اراضی استپ و شوره زارها هستند و اغلب به صورت یکساله یا چندین ساله بوده و به ندرت به صورت درختچه یا درخت می باشند .
فصل کشت : در فصول معتدل مانند بهار و پائیز باید آن را کشت نمود . سبزی معروفی است که طول آن حدود یک وجب بزرگ می شود .

اسفناج دارای رنگ سبز تند و طعم آن کم شور است . رنگ تخم آن قهوه ای مایل به زرد و دارای ذائقه ای بی مزه است .
نوع باران خورده اسفناج بهترین آن می باشد ، زیرا زود هضم می شود و بهترین تخم آن دارای رنگی مایل به سرخی است .
از مشخصات آن این است که ظاهری عاری از كرك دارد . گلهای آن که درفاصله ماههای خرداد تا شهریور پدید می آید ، دارای رنگ مایل به سبز است . برگهای اسفناج، دارای پهنک مثلث شکل، سهم مانند . (فلش) و منتهی به دسبرگ مشخص است . اسفناج به حالت وحشی امروزه وجود ندارد . پرورش آن به علت اهمیتی که در تغذیه دارد، در غالب نواحی جهان معمول می باشد . بررسی های مختلف نشان داده است که اسفناج ، حاصل اتحاد دوگونه ، یکی دارای خار و دیگری بدون خار می باشد

مطالب پیشنهادی :گیاگانی ، گیاه اسطوخدوساسطوخدوس ،  یه تقویت کننده مغز و قلبه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آنغوزهشیره آنغوزه ،  پراز خاصیت های درمانی !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آملهآمله ، ریزش مو و شوره سر رو با هم از بین میبره !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه افتیمونافتیمون ،  هزارتا خاصیت داره (یکیش درمان نفخ )!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه انجدانانجدان ، موثر و کارآمد برای کلیه و مثانه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آویشنآویشن ، مناسب برای رماتیسم و سیاتیک و ... !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آبرون کبیرآبرون کبیر ،  پمادش برای اگزما عالیه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آبرون صغیرآبرون صغیر ،  برای سردرد و چشم درد میتونی ازش استفاده کنی!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه افسنطینافسنطین ، کارساز و عالی برای یبوست !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آفتاب پرستآفتاب پرست ، آب دمکرده اش تب رو قطع میکنه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آنیسونآنیسون ،  تو طب سنتی برای سیاه سرفه استفاده میشده !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه آرتیشوآرتیشو ،  پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ کیسه صفرا
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
گیاگانی ، گیاه انارانار ،  صدا رو صاف میکنه و هزار تا خاصیت دیگه
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت ایتوک پارسه جم می باشد .

هرگونه کپی برداری از این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد .

eyetwitterpinterestlinkedininstagramtumblrpaper-plane-o