Menu
لوگو-گیاگانی
گیاگانی ، زنجبیل
گیاگانی ، اولین سایت مرجع گیاهان دارویی در ایران
بازدیدها
8
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (18 votes, average: 2٫78 out of 5)
Loading...

نام های دیگر :

زنبق بیابانی - زنبق الوادي - مضعف - زنبک.
Iris germanica L.
I. versicolor L.
Orris
(زنبق)
Iridaceae


Gladyne Fliggers Florentine Orris، Flag Lily Flaggon Dragon Flower Daggers Blue Flag
White ،Water Flag ،Snake Lily ،Sheggs ،Segg Poison Flag Myrtle flower ،Liver Lily Jacob's Sword ،Iris
.Yellow Iris Yellow Flag Wild Iris ،Flag Root
طب سنتی اسلام و ایران: این گیاه در مکتب مذکور به نامهای «ایرسا» و «سوسن آسمانجونی» خوانده شده،
. اسمهای دیگر آن، پیلگوش، فیلگوش، پیلغوش، زنبق رشتی، سوسن سفید، سوسن چینی و سوسن زرد است.
سوسن آزاد به فرانسوی: iris و به انگلیسی: , rhizoma iris
root , orris گفته می شود
اعراب سوسن خوشبوی را عنقر می گویند سوسن را به یونانی ایرسا گویند و لفظ سوسن لغت سامی است.
سوسن سپید بستانی که او را پارسیان سوسن آزاد گویند.
زنبق به فارسی سوسن آزاد را گویند و آن سوسن سفید است و گویند یاسمن است و بعضی گویند که آن غیر سوسن ابیض است.

بخش های دارویی :

بخش های دارویی: ریشه و ریزوم

موارد مصرف :

پاک کننده، گشاینده، جلا دهنده، منضج، مسکن دردهای کبد و طحال، رویاننده گوشت زخمهای ناسور بوده، روغن آن سردرد و خستگی را رفع می نماید
 ریزوم تازه زنبق به مقادیر کم اثر مدر، خلط آور، رفع کرم ظاهر می کند، مقادیر زیاد آن مسهلی قوی و قی آور است به طوری که موجبات تحریک دستگاه هضم و درد شدید در روده، استفراغ و دفع زیاد مدفوع را فراهم می آورد.
دیسقوریدس گوید: روغن سوسن چسبندگی دهان رحم را باز می نماید و ورمهای گرم آن را تحلیل می کند. و بالأخره مفید دردهای رحم و زخمهای سر مرطوب و ثالولها و نخاله سر و مدر بول است.
اعراب سوسن خوشبوی را عنقر می گویند و چون به مشام برسد، عطسه می آورد.
خواص: از آن به بعد تصفیه کننده خون و درمان ناراحتی های آمیزشی استفاده می شود. برای ناراحتی های کبد و بیماریهای استسقا خیلی مفید است، به عنوان مدر مسهل، در موارد بیماریهای مثانه تجویز می شود. در کره، تبت، چین، ژاپن،هند به عنوان دارو مصرف می شود. میوه های آن را به عنوان قابض، مدر، بند آورنده خون، رفع کننده ناراحتی های پس از زایمان، نزله، رفع کننده تب، موارد رماتیسم، به عنوان کرم کش، از نظر حکمای طب سنتی ایران و سایر مناطق دنیا بیخ تازه زنبق به مقدار کم اثر مدر و خلط آور دارد ولی مقدار زیاد آن مسهل قوی و قی آور است. در بهبود بیماریهای ریه، آسم، سیاه سرفه، گریپ، درد طحال، کبد، رحم و بواسیر مؤثر است.
سوسن آزاد یا زنبق برای التیام زخمها مفید است.
سوسن سپید بستانی خون حیض را براند و قوت زدودن و پاکیزه کردن جراحتها در بیخ او بیش بود.
خواص زنبق حار، قابض، مرطوب المزاج، جهت حفظ صحت بدن تقویت اعضاء، باعث خشکی جرب رطب و دندانها،.
. برای معالجه آسم، برونشیت، سیاه سرفه و سرفه های سخت و مزمن به کار می رود.
. ریشه آن تصفیه کننده خون و ضد سموم است. درمان سوختگی، معالجه يبوست، معالجه میخچه پا، پاک کردن دندانها، معالجه استسقاء، معالجه زکام و همچنین مصارف زنبق برای تقویت دندان و زود بیرون آمدن دندان بچه، ریشه آن برای سفید کردن البسه و معطر کردن آنست. از زنبق عطر و يونون می گیرند.
سوسن سفید برای التیام زخمها مفید است. برای زخمهای جلدی، بهبودی حاصل می کند و عطر آن مسکن است.
در علاج تب و لرز نافع است.
گل سوسن سفید که عطری دل انگیز و قوی دارد دارای خاصیت درمانی برای التیام زخمهاست. پیاز سوسن سفید دارای همین خواص است.
اثرات: ریشه این گیاه خلط آوری ملایم می باشد.
. موارد مصرف: موارد تأیید نشده از این گیاه برای درمان اختلالات دستگاه تنفسی استفاده میشود
در روایتی از حضرت رسول ص و چنین نقل شده است که: در روغن زنبق منافع بسیار هست و در آن شفای از هفتاد درد هست.

روش مصرف :

برگ زنبق خواص درمانی: ۱- چند عدد تازه ی آن را روی اجاق گرم کنید و در همان حال که گرم است روی موضع زخم بگذارید. زخم سوختگی را درمان میکند.
٢- تازه ی آن را بکوبید، ضماد کنید و روزی سه بار این عوض کردن آن تکرار شود. میخچه را درمان میکند.
ریشه ی زنبق خواص درمانی: ۱- بیست تا شصت گرم از آن را در یک لیتر آب دوازده دقیقه بجوشانید، بعد بیست دقیقه دم کنید، آب آن را صاف کرده و با عسل شیرین کنید و هر ساعت یک یا دو قاشق سوپ خوری بنوشید. سرفه های شدید و سخت را تسکین می دهد، اخلاط را برطرف می سازد، برونشیت را درمان میکند.
۲- خشک آن را بکوبید و با آن روزی سه بار دندان ها را به وسیله ی انگشت مسواک کنید. سیاهی دندان که از سیگار باشد را برطرف میکند.
هرگاه به همراه سرکه در گوش چکانده شود وزوز گوش را تسکین میدهد. داروی مذکور برای مبتلایان به بیماریهای طحال و نیز افراد مبتلا به اسپرماتوره سودمند بوده، استعمال موضعی آن در بهبود دردهای رحم مؤثر است. مضمضه با جوشانده این گیاه دندان درد را تسکین می دهد.
. طب هومئوپاتی: در طب هومئوپاتی این گیاه برای درمان اختلالات تنفسی یا غده تیروئید، سوء هاضمه و انواع سردرد به کار برده میشود.
روش مصرف: این گیاه در محلول های هومئوپاتی وجود داشته، جزیی از فرآورده های ترکیبی گوناگون بوده و در انواع چای های مخلوط نیز یافت می شود.
Literature 1- Bambhole VD, Jiddewar GG, (1985) Sach Ayurveda 37(9):557. 2- Duke JA, A Handbook of Medicinal herbs, Pub. CRC Press Boca Raton 1985. 3- EL Moghazy Am et al., (1980) Fitotrapia 5:237. 4- Kern W, List PH, Hörhammer L (Hrsg.), Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis, 4. Aufl., Bde. 1-8, Springer Verlag Berlin, Heidelberg, New York, 1969. 5- Lewin L, Gifte und Vergiftungen, 6. Aufl., Nachdruck, Haug Verlag, Heidelberg 1992. 6-Madaus G, Lehrbuch der Biologischen Arzneimittel, Bde 1-3, Nachdruck, Georg Olms Verlag Hildesheim 1979. 7- Poisonous Plants in Britain and Their Effects on Animals and Man, Ministry of Agriculture Fisheries and Food, Pub; HMSO UK 1984. 8- Steinegger E, Hänsel R, Pharmakognosie, 5. Aufl., Springer Verlag Heidelberg 1992. 9- Teuscher E, Lindequist U, Biogene Gifte- Biologie, Chemie, Pharmakologie, 2. Aufl., Fischer Verlag Stuttgart 1994. 10- Wagner H, Wiesenauer M, Phytotherapie. Phytopharmaka und pflanzliche Homoopathika, Fischer-Verlag, Stuttgart, Jena, New York 1992. 11. Wichtl M (Hrsg.), Teedrogen, 4. Aufl., Wiss. Verlagsges. Stuttgart 1997.
گرد خشک ریزوم زنبق عطسه آور است و ترشحات آب دهان را افزایش می دهد. ضماد گرم و برگهای تازه زنبق جهت رفع تومورها، سوختگی ها، بواسیر و سوداء بر روی عضو اثر داده می شود.
علی بن یقطین گوید: به امام ابی الحسن الرضا ع نوشتم، من در سرم سردی سخت می بینم، بطوری که اگر بادی بوزد کم می ماند غش کنم. در پاسخ من نوشت: پس از غذا عنبر و زنبق را به بینی بکشی و انشاء الله نجات پیدا می کنی.
برگ کوفته یاسمین تازه را اگر با روغن کنجد بجوشانند، قائم مقام روغن زنبق باشد و تقطير آن در احلیل برای عظم خصيه شديد النفع است و اگر از آن قيروطی سازند، او رام صلبه را نضبح دهد و مالش آن عرق آورد و اوجاع مفاصل و فالج را نفع نماید و طلای آن نافع صرع و لقوه و شقيقه و صداع است.
عرق خیسانده آن برای التیام زخمهای جلدی سودمند است.
زنبق خشک مقدار کمش محرک مدر و ضد کرم است و برای درد سینه خوب است. برای استسقاء جلدی و گوشتی نیز نتیجه بخش است.
برای التیام زخمها، چهار یا شش عدد از پرهای آن را در عرق بخیسانید و روی زخمهای جلدی بمالید تا بهبود یابد. عطر آن ممکن است در افراد حساس، سردردهای شدید و عصبی ایجاد کند.
سوسن ابیض، برگ و گل این گیاه دارای اثر قابض ملایم است. جوشانده آن به صورت غرغره در رفع درد گلو، ورم لثه ها و لوزتین، ورم مخاط دهان، اولسرهای اسکوربوتیک دهان، سستی و افتادگی زبان کوچک نافع است.
سوسن سپید بستانی در بیماریهای دماغی سود دارد. برگ و بیخ او را در آتش بریان کنند و بکوبند و با روغن گل بر سوختگی آتش کنند، سود دارد. آماس رحم را که ماده در او جمع شود و سده باشد و سخت گشته باشد، نرم کند.
برگ و تخم سوسن را بکوبند و بسایند و با شراب آمیزند و ضماد سازند و بر باد سرخ گذارند، سودمند و مفید است. مفاصل در موارد گسستن عصب، ترنجیدن عصب و عرق النسا بهترین دارو است.
گل سوسن سفید ، ضماد آن برای رفع سیاهی و ورمی که بعد از ضربت در بدن پیدا می شود، مفید است.
از سوی دیگر گفته میشود که عصاره ریشه گیاه دارای اثرات محافظ زخم، ضداسپاسم و آنتاگونیست سروتونین می باشد

عوارض جانبی :

عوارض عمومی: تاکنون هیچگونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف بجای مقادیر درمانی گیاه مزبور شناسایی نشده است، ولی شیره گیاه تازه موجب تحریک شدید پوست و غشاء مخاطی می گردد. در صورت مصرف خوراکی نیز سبب استفراغ، شکم درد و اسهال خونی شده، به دنبال تماس با غشاء مخاطی باعث التهاب شدید آن می گردد. استفاده در دوران بارداری استفاده از این گیاه در هنگام بارداری ممنوع است.


تداخلات دارویی :







رویشگاه :

این گیاه بومی جنوب اروپا است.
پراکنش در ایران Iris germanica: در لرستان و کرمان به صورت خودرو یافت می گردد.
فرآورده ها: ریشه زنبق ریشه I .germanica و گونه های دیگر است.
در نواحی شمالی، گرگان، موستانهای قزوین، لرستان، کرمان، در مغرب ایران، رزاب در قصر شیرین در ارتفاعات ۹۰۰ متری، در کنار جاده واقع در ۲ کیلومتری رشت به قزوین است.
سوسن:اصل این گیاه از اروپا و ژاپن و آمریکای شمالی و هیمالیاست

ترکیبات شیمیایی :

روغن فرار که عمدتا شامل آیرون به ویژه آلفا، بتا - و گاما - آیرون (که رایحه ای مشابه عطر بنفشه دارند) است. تری ترپن ها شامل ایری دال (ترکیبات مونو ، بی - و اسپیروسیکلیک پیش ساز آیرون ها) و ترکیبات دیگری مانند ایری ژرمانال. ایزوفلاونوییدها از جمله ایری لون، ایری سولون، ایری ژنین، تکتوری ژنین و گلیکوزیدهای آنها مانند ایری دین. فلاونوییدها، گزانتونها شامل C - گلوکوزیل گزانتون هایی از قبیل ایریس گزانتون و ماگنی فرین. نشاسته.


شرایط نگهداری :


توضیحات تکمیلی :

ابن بیطار گوید: روغن سوسن سفید همان رازقی است.
سوسن سپید بستانی که او را پارسیان سوسن آزاد گویند. گرم و خشک و لطيف است.
سوسن آزاد، سفید رنگ، گرم و خشک است.
گل و میوه: گلها معطر و دارای دمگل بلند هستند. قطعات گلپوش سفید یا مختصرا آبی رنگ بوده، بیرونی ها تیره تر و واجد ریش های زرد می باشند. بساک هم اندازه میله پرچم است. لب بالایی انشعابات کلاله به سمت جلو چاک خورده می باشد. میوه کپسولی بزرگ و حاوی دانه هایی قهوه ای رنگ است که همانند یک سری سکه روی هم قرار دارند. برگها، ساقه و ریشه: گیاهی علفی چند ساله به ارتفاع ۳۰ تا ۱۰۰ سانتی متر، دارای ریزوم ضخیم و کوتاه و ساقه پرگلی است که از میانه منشعب می شود. برگها شمشیری، عریض، اغلب خمیده و به رنگ سبز مایل به خاکستری هستند.
مشخصات:
گیاهی است چند ساله و دارای ساقه راست به ارتفاع ۳۰ تا ۷۰ سانتی متر که از طریق ریزوم خزنده و ضخیم خود، که رنگ سفید و بوی بنفشه دارد، تکثیر حال میکند. گلهای آن درشت، سفید رنگ و معطر است. مستعمل ریزوم آن است که در ماه مرداد از زمین خارج کرده، ریشه های آنها را قطع و قسمت خارج آنها را تراشیده و سپس با استفاده از گرمای خورشید یا اجاقهای مخصوص، خشک می نمایند
تعریف:
سلولهای بدن شما باید همیشه عوض شوند، یعنی بسوزند و جای خود را به سلولهای نو و جوان بدهند. حداکثر عمر سلولهای بدن شما هفت سال است، بیش از این نمی توانند زنده بمانند. پس باید احتراق بدن شما کامل باشد و جرقه برق همیشه به تمام سلولهای بدن شما برسد.
این جرقه نامش ویتامین ث است و در گوجه فرنگی، فلفل سبز، نسترن، شیر، ماست، تره، کاهو، گل کلم، کلم پیچ، کلم قمری، توت فرنگی، سیب زمینی، طالبی، اسفناج، شلغم، زرشک، تمشک، هویج، زغال اخته، ریواس، خربزه، تره تیزک، لوبیای سبز، نخود سبز، کدوی سبز، توت سیاه، شاتوت، کاسنی، تمر گجرات، جعفری، غازیانی، انارترش، آلبالو، گیلاس و برگ زنبق زیاد است.
از حضرت رسول ص منقول است که هیچ چیز برای بدن بهتر از روغن زنبق نیست و در روایت دیگر منقول است که حضرت امام موسی و امام رضا ع در بینی میچکاندند.
در بسیاری از احادیث به لفظ رازقی اشاره شده است.
عبدالله بن جعفر از سیاری در روایت مرفوعه اش چنین آورده است: قال النبي انه ليس شيء خيرا للجسد من دهن الزنبق، يعني الرازقي.
یعنی پیغمبر ص فرمود: چیزی بهتر از روغن زنبق برای بدن نیست یعنی رازقی. زنبق چنانکه گذشت سوسن است.
زنبق : گیاهی است پایا از راسته تک لپه ایها جزو گروهی که جام و کاسه رنگین دارند و سردسته تیره زنبقيها می باشد. این گیاه دارای ساقه زیر زمینی نشاسته دارو گلهای رنگین معطر است. ساقه اش ساده و بسیار کم منشعب می شود، برگهایش بدون دمبرگ و شبیه شمشیر و مانند غلافی ساقه را در بر گرفته اند.
گلهای زنبق به رنگ آبی یا بنفش اند و برخی گونه ها هم دارای گلهای زرد است.
روغن زنبق : گرم و خشک و محلل است.
سوسن آزاد گیاهی است از تیره سوسنی ها که جزو گیاهان تک لپه ایی جام و کاسه نگین است. گلی است فصلی و دارای گلهای زیبا و درشت به رنگهای مختلف.
. جهت ازدیاد این گیاه معمولا در پاییز پیازهای فرعی را از پیاز اصلی جدا می کنند و در بهار مجدد، میکارند.
گونه ای سوسن که دارای گلهای درشت و رنگارنگ است، اصل آن از ژاپن است و به سوسن خوش اندام معروف است.
سوسن معرب از سوسونای سریانی است و بری و بستانی، و هر یک از آن سفید و کبود می باشد و بیخ اقسام آن متعدد و خوشبو شبیه به بوی بنفشه، لذا مردم آن را بیخ بنفشه می نامند. و گل سوسن سفید با عطریت قوی و غیر سوسن آزاد است. و ایرسنا بيخ قسمتی از کبود بری و صلبی است.
و در همان کتاب آمده است: ایرسابه یونانی به معنی قوس قزح و مراد از آن سوسن کبود بری است، چه سوسن کبود رنگش مرکب از سفیدی و زردی و بنفش است و بیخ سوسن كبود بری و جبلی پهن و درازتر و به قدر انگشتی و پرگره است.
سوسن آزاد گیاهی است چند ساله، دارای ساقه زیرزمینی متورم، حجیم، گوشتی تازه آن دارای بوی تهوع آوری است.
زنبقها دارای ساقه زیرزمینی متورم یا پیاز هستند که اقسامی از نظر خواص درمانی مورد توجه بوده و در طب سنتی و همچنین در صنعت عطرسازی موارد استعمال وسیعی دارند این اقسام عبارتند از:
١- ایرسای ژرمنی: به فرانسوی Iris
. ۲- ایرسای فلورانسی: به فرانسوی germanique
florlence , flambo hlahche , Irisde
. ٣- ایرسای غلط یا زنبق زرد.
۴- ایرسای بدبو.
برگهای گونه Iris Iris germanic دارای مقدار زیادی ویتامین C است.
ساقه هوائی آنکه ساده یا شاخه شاخه است، در انتها به یک یا چند گل ختم می شود. در طب فقط ریشه زیر زمینی زنبق مورد استفاده است

مطالب پیشنهادی :اسطوخدوساسطوخدوس ،  یه تقویت کننده مغز و قلبه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
شیره آنغوزه ،  پراز خاصیت های درمانی !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آملهآمله ، ریزش مو و شوره سر رو با هم از بین میبره !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افتیمونافتیمون ،  هزارتا خاصیت داره (یکیش درمان نفخ )!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انجدانانجدان ، موثر و کارآمد برای کلیه و مثانه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آویشنآویشن ، مناسب برای رماتیسم و سیاتیک و ... !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون کبیر ،  پمادش برای اگزما عالیه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون صغیرآبرون صغیر ،  برای سردرد و چشم درد میتونی ازش استفاده کنی!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افسنطین ، کارساز و عالی برای یبوست !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آفتاب پرستآفتاب پرست ، آب دمکرده اش تب رو قطع میکنه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آنیسونآنیسون ،  تو طب سنتی برای سیاه سرفه استفاده میشده !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آرتیشوآرتیشو ،  پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ کیسه صفرا
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انارانار ،  صدا رو صاف میکنه و هزار تا خاصیت دیگه
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت ایتوک پارسه جم می باشد .

هرگونه کپی برداری از این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد .

eyetwitterpinterestlinkedininstagramtumblrpaper-plane-o