Menu
لوگو-گیاگانی
گیاگانی ، سنجد
گیاگانی ، اولین سایت مرجع گیاهان دارویی در ایران
بازدیدها
22
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (17 votes, average: 2٫65 out of 5)
Loading...

نام های دیگر :

سناکوری - کاس پیند - نیل تاک - دیدوال - سنای حجازی - سنامکی - سنای مکی ۔ سواخور - عشق - فری دو سینسیه.
Cassia spp.
Senna
(سنا)
Fabaceae (Leguminosae)

: Tinnevelly Senna Khartoum Senna India Senna Alexandrian Senna.
Cassia angustifolia Vahl.
C. Ehrenbergii Bisch , C. medicinalis Bisch.
فرانسه : Casse a feuilles étroites، S . de Tinnevelly ، Sené de l ' Inde انگلیسی : Senna آلمانی: Sennencassie ایتالیائی : Cassia angustifolia فارسی : سنا ۔ عربی : سنا، سنا هندی
برگچه ها و میوه آن نیز در بازار تجارت، سنای هندی نامیده می شود.

بخش های دارویی :

بخشهای دارویی: برگ، میوه و گل

موارد مصرف :

موارد مصرف: موارد تأیید شده به وسیله کمیسیون E - يبوست: از این گیاه برای درمان یبوست و نیز در هنگام تجویز داروهای مورد استفاده جهت عکسبرداری در آزمون های تشخیصی مجاری گوارشی و ناحيه کولورکتال استفاده میشود. طب هندی، در طب هندی این گیاه برای درمان یبوست، بیماریهای کبد، یرقان، بزرگ شدن طحال، کم خونی و تب تیفویید به کار برده . میشود. طب سنتی اسلام و ایران: گرم و خشک در درجه دوم است و در درمان ریزش مو، دفع شپش سر و بدن و نیز درمان سردرد کهنه، جرب، بثور جلدی و خارش مفید می باشد.
خواص درمانی - برگچه ها و میوه سنا دارای اثر ملين ومسهلی است و اگر به مقادیر کم مصرف گردد منحصرا دل پیچه های مختصر ایجاد می نمایند بدون آنکه حالت تهوع وقی بوجود آورند.

روش مصرف :

خواص درمانی: ۱- پنج تا ده گرم از آن را دم کنید و آب صاف کردهی آن را به مرور بنوشید. مسهلی قوی است، مسهل بلغم، صفرا، اخلاط و مواد سوخته و زاید بدن می باشد و مواد زاید را از مغز و ششها و دستگاههای داخلی جذب کرده و از راه دستگاه گوارش دفع میکند، برای درمان صرع، جنون، سردردهای کهنه، درد پهلوها، تنگی نفس، تشنج ماهیچه ای و جوشهای کهنه ای که با معالجات سطحی و جلدی مداوا نمی شود، هم چنین برای درمان بیماری وسواس مؤثر می باشد، پوست را در خشان می کند، پاک کنندهی دماغ است و برای درمان بیماری روانی مصرف می شود، برای درمان سیاتیک، جرب، ریزش مو، کشتن و دفع کرم معده، رفع شقاق دست و پا و درد مفاصل حاصل از بلغم و صفرا بسیار نتیجه بخش است.
۲- چهار گرم از آن را در آب جوش ریخته و بجوشانید، بعد آب آن را صاف کرده بنوشید. صفرا را برطرف می سازد، ورم و درد شصت پا یا نقرس را درمان میکند.
۳- برای برطرف کردن یبوست اطفال یا آب دمکردهی آن را روی شکم طفل بمالید و یا مادر آب دمکردهی سنا را بخورد تا شکم طفلش کار کند.
۴- بیست گرم از آن را با سی گرم لیموعمانی خشک بجوشانید و آب صاف کردهی آن را با نبات شیرین کنید و صبح ناشتا بنوشید و یا بیست گرم از آن را دم کنید و پس از خنک شدن آب آن را با مقداری آب آلو مخلوط کرده و صبح ناشتا بنوشید. یبوست معده که از سردی و برودت باشد را درمان میکند. .
۵- اگر چند روز چهار برابر وزن آن روغن زیتون روی آن بریزید و آن را بجوشانید و بخورید، مسهل است و درد کمر و بواسیر را درمان میکند.
آن را در سرکه دم کنید آن قدر که غلیظ شود. مالیدن آن سرکه برای درمان عوارض پوستی و جرب نافع است.
روش مصرف: از گیاه خرد و یا پودر شده و نیز عصاره های خشک برای تهیه چای ها، جوشاندهها، خیسانده های سرد یا الگزیرها استفاده می گردد. اشکال جامد یا مایع این دارو نیز به شکل گسترده ای جهت مصارف خوراکی به کار برده می شوند.
اشکال دارویی: کپسول های ۲۵ و ۴۵۰ میلی گرمی، قرص جویدنی حاوی ۱۵ میلی گرم از سنوزیدها، گرانول حاوی ۱۵ میلی گرم از سنوزیدها در هر قاشق چایخوری، عصاره مایع 5/2 انسی [ که با استفاده از الكل ۷ درصد (VNV) تهیه گردیده و هر قاشق چایخوری آن حاوی 8/8 میلی گرم از سنوزیدها می باشد ) ، قرص های حاوی 6/8 ، ۱۵، ۱۷ و ۲۵ میلی گرم از سنوزيدها. فرآورده ها: جهت تهیه دم کرده می بایست آب داغ (نه آب جوش) را به 5/0 تا ۲ گرم داروی خرد شده افزود، پس از ۱۰ دقیقه خیساندن (در صورتی که از آب سرد استفاده شود، پس از ۱۰ تا ۱۲ ساعت خیسانیدن)، آن را صاف نمود. به اعتقاد برخی پژوهشگران، در صورتی که عمل خیساندن با آب سرد صورت گیرد، میزان رزین موجود در مایع حاصل کمتر خواهد بود (رزینهای مزبور مسئول ایجاد دردهای شکمی میباشند). اثرات دارویی این گیاه پس از گذشت ۱۰ تا ۱۲ ساعت ظاهر میشوند. مقدار مصرف: يبوست: مقدار متوسط مصرف این گیاه معادل ۲۰ تا ۶۰ میلی گرم از سنوزیدها میباشد.
قرص های جویدنی: بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال می توانند ۱ تا ۲ بار در روز، ۲ عدد قرص را بجوند. کودکان ۶ تا ۱۲ سال می توانند روزانه ۱ تا ۲ بار، ۲ عدد قرص را بجوند (1998 ,® Prod Info Ex – Lax)
گرانولها (هر قاشق چایخوری از گرانول حاوی ۱۵ میلی گرم انواع سنوزیدها می باشد): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یک قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار یک قاشق چایخوری) از گرانول تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال، روزانه نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری)، از گرانول تجویز می گردد. به کودکان ۲ تا ۶ سال، روزانه نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از گرانول تجویز میشود (1993 ,® Prod Info Senokot) . عصاره مایع: (هر قاشق چایخوری از آن حاوی ۸ / ۸ میلی گرم از سنوزیدها می باشد): به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار ۱ تا نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می شود. به کودکان ۲ تا ۶ سال روزانه یکبار، نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می گردد
.(Prod Info Senokot®,1991)
حب: به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار ۲ عدد حب به همراه یک لیوان آب تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار یک عدد حب همراه با یک لیوان آب تجویز می گردد. در مورد میزان تجویز به کودکان زیر ۶ سال باید به پزشک مراجعه شود (Prod Info Ex- lax ®,1998
قرص: (حاوی 6/8 میلی گرم از سنوزیدها): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یکبار و هر بار ۲ قرص (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۴ قرص تجویز می گردد. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار، یک عدد قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۲ قرص) تجویز می شود. به کودکان ۲ تا ۶ سال روزانه یکبار، صف قرص (و حداکثر ۲بار در روز و هر بار یک قرص تجویز می گردد
.(Prod Info Senokot XTRA®, 1993)
قرص (حاوی ۱۷ میلی گرم از سنوزیدها): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یکبار و یک قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۲ قرص تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار، ۱۲ قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار یک قرص تجویز می گردد
.(Prod Info Senokot XTRA®, 1993)
تخلیه روده:
مایع [ حاوی ۷ درصد (V/V) الكل ]: به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روز قبل از عسکبرداری با پرتو X و یا سایر عملیات تشخیصی، پس از ۲ تا ۴ ساعت گرسنگی، یک بطری از مایع مزبور تجویز می گردد. نوشیدن محتویات یک بطری بر روی روده اثری قوی داشته، حدود ۶ ساعت پس از نوشیدن فرآورده، اثرات دارو کامل می گردد (1998 ,® Prod Info X – prep
Jd2برگچه و میوه سنا اگر همراه با مقدار کمی بلادون مصرف شوند و یا آنکه قبل از مصرف به مدت 48 ساعت در برابر وزن خود الکل ۹۰ درجه قرار گیرند، ناراحتی های آنها کاهش می یابد در عوض اثر مسهلی آنها در حالت اخیر کم می گردد. برگچه سنا اگر مدتی در آب جوشانده شود اثر مسهلی خود را از دست میدهد.
سنا درفرمول عده زیادی از اسپسیالیته های دارویی که به منظور رفع يبوست تهیه می گردد وارد میشود.
صور داروئی دم کرده 10 تا 15 گرم برگچه سنا در ۲5۰ تا ۳۰۰ گرم آب به عنوان مسهل و نصف مقدار آن به عنوان ملین در اشخاص بالغ مصرف می گردد.
برگچه سنا اگر به مقدار ۳ تا 5 گرم بکار رود، ابتدا ایجاد صدا در امعاء می شود وسپس اثر دفع به نحو خفیف پس از 5 تا ۶ ساعت ظاهر می گردد بدون آنکه عارضه ناراحت کننده ای پیدا شود. گردسنا به مقدار 5/0 تا 5 گرم به عنوان ملین و به صورت کاشه، حب وغيره بکار می رود. از ستا بهصور دیگر مانند عصاره آبی به مقدار 20/0 تا یک گرم. عصاره روان (به نسبت مساوی از برگچه و حلال) به مقدار ۲ تا 6 گرم - تنطور الكلى یک پنجم به مقدار 5 تا ۲۰ گرم (کدکس ۱۹۸4) وغیره استفاده بعمل می آید. سنا در فرمول عده ای از فراورده های داروئی مانند اسپس پورگاتیو Especes purgatives ،گرد رگلیس کمپوزه، شربت ایپکا کو انا کمپوزه، شربت سالسپاره کمپوزه وغيره وارد است.
ناسازگاری ۔ قلیائیات و کربناتهای آنها، املاح اسیدی، آب آهک، امتیک.
- نسخه جهت تهیه مسهل
برگچه سنا۱۰ گرم
سولفات سدیم 15 گرم
آب جوش 500 گرم
ابتدا برگچه های سنا را در آب جوش وارد کرده ، دم کرده ای به مدت نیم ساعت از آن | تهیه مینمایند سپس آنرا با فشار از صافی می گذرانند (پارچه نازک ) و سولفات سدیم به محلول صاف شده اضافه می کنند. از محلول به دست آمده باید به صورت تنقیه استفاده به عمل آورد | ( کد کس).
۲- نسخه جهت تهیه مسهل
قهوه بوداده 15 گرم
سولفات منیزیوم 15 گرم
برگچه سنا 10 گرم
آب 120 گرم
شربت قند 50 گرم
ابتدا دم کرده ای از مخلوط قهوه بوداده، برگچه سنا وسولفات منیزیوم تهیه کرده و آنرا صاف می نمایند ، سپس شربت قند اضافه می کنند. محلول حاصل را که طعمی مطبوع دارد ، صبح ناشتا به عنوان مسهل مصرف می نمایند.
پماد برای رفع لکه های قهوه ای پوست در زمان حاملگی ( Ephelide )
اسید کریزونانیک 1 گرم
وازلین یا اکسونژ 40 گرم
این پماد به پوست بدن مالیده شود

عوارض جانبی :

توجه: نمی بایست بدون نظر پزشک، بیش از ۱ تا ۲ هفته از مسهلهای محرک استفاده نمود.
تذکر: زنان شیرده و باردار باید از مصرف آن پرهیز کنند، مصرف بیش از حد مجاز آن ایجاد ناراحتی و آشفتگی و به اصطلاح ایجاد نوعی قولنج میکند.
 موارد منع مصرف: این گیاه در صورت انسداد روده، بیماریهای التهابی حاد روده، آپاندیسیت نمی بایست مصرف شود. همچنین مصرف گیاه مزبور در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است. عوارض جانبی و هشدارها:
عوارض عمومی: دردهای اسپاسمی ناحیه معدی - روده ای، جزء عوارض ناشی از مصرف این گیاه و یا مصرف بیش از حد آن میباشد. مصرف طولانی مدت آن در موارد نادر نیز موجب ایجاد آریتمی، نفروپاتی، آماس و تسريع تخریب استخوان می گردد. سوء مصرف سنا همچنین منجر به بروز کزاز، دفع آسپارتيل گلوکوزامین از ادرار و هیپو گاماگلوبولینمی میشود. (1978 , Levine , 1981 ; Malmguist , 1980 ; Prior
تغییر در وضعیت الکترولیتها: استفاده دراز مدت از گیاه مزبور منجر به از دست دادن الکترولیتها به ویژه یون پتاسیم و در نتیجه بروز هیپوکالمی، هیپر آلدوسترونیسم، وجود آلبومین در ادرار، خون شاشی، مهار حرکات روده، ضعف عضلانی، افزایش اثر گلیکوزیدهای قلبی و نیز احتمال افزایش تأثیر داروهای ضد آریتمی (به دلیل هیپوکالمی) میشود. چماقی شدن انگشتان: سوء مصرف سنا منجر به چماقی شدن انگشتان می گردد. عارضه مزبور با قطع دارو برگشت پذیر می باشد ( ,Levine
.(Prior, 1978 ;1981 ; Malmquist, 1980
بدعادت شدن کولون: تغییر آناتومی کولون به عنوان یکی از عوارض جانبی مصرف دراز مدت سنا (بیش از ۳ بار در هفته به مدت یکسال یا بیشتر)، گزارش شده است. فرآیند مزبور در نتیجه کاهش تعداد چینهای کولون است که خود حاکی از آسیب های عصبی و یا صدمه یافتن عضلات طولی کولون میباشد (1998,Joo). سرطان زایی: امکان بروز سرطان کولون به دنبال مصرف دراز مدت داروهای واجد آنتراسن تاکنون به خوبی مشخص نشده است و یافته های حاصل از پژوهشهای گوناگون در مورد رابطه بین مصرف ترکیبات آنتراسنی و احتمال بروز سرطان های کولون متعارض میباشد.
.(al - Dakan, 1995 ; Mereto, 1996)
ملانوز کولون: مصرف دراز مدت سنا ممکن است منجر به بروز ملانوز کولون گردد. احتمال داده میشود که پیش سازهای ترکیبات ملانینی مسبب عارضه مزبور، در شمار مشتقات حاصل از ملین های آنترونوییدی باشند (1997 ,Benavides). حساسیت های شغلی: آلرژی، آسم، احتقان بینی و ملتحمه در افرادی که به اقتضای شغل با فرآورده های سنا سروکار دارند، دیده شده است. IgE عامل بروز عوارض مزبور میباشد (1991 , Helin , 1996 ; Marks)
صدمات بافتی: مصرف دراز مدت مقادیر زیاد ملین های آنترونوییدی سبب کاهش پلی پپتیدهای منقبض کننده عروق روده و نیز کاهش میزان سوماتواستاتین موجود در کولون گردیده که خود حاکی از صدمات احتمالی بافت عصبی روده می باشد (1985 ,Tzavella)
استفاده در دوران بارداری: از این گیاه به هنگام بارداری و شیردهی نمی بایست استفاده شود. استفاده در طب کودکان: گیاه مزبور نمی بایست به وسیله کودکان زیر ۲ سال مصرف شود. مقدار مصرف آن در کودکان ۲ تا ۱۲ ساله باید زیرنظر پزشک تعیین گردد. استفاده توسط افراد سالخورده: میزان تجویز دارو به بیماران سالمند اصولا میبایست نصف میزان مورد تجویز برای اشخاص عادی باشد.
 برگچه سنا را نباید برای زنان باردار و شیرده تجویز کرد زیرا ماده مؤثر آن در ادرار و شیر ظاهر می شود و اگر چنین شیری به کودکان نوزاد داده شود، حالت مسهلی و ناراحت کننده در آنها ایجاد می کند.

تداخلات دارویی :

پر مخاطره شیرین بیان: مصرف همزمان این دو گیاه ممکن است باعث افزایش خطر بروز هیپوکالمی گردد. تدابیر بالینی: میبایست از مصرف همزمان شیرین بیان با داروهای ملین اجتناب نمود. | نسبتا مخاطره آفرین دیگوکسین: مصرف همزمان این گیاه با دیگوکسین ممکن است موجب افزایش خطر بروز سمیت دیگوکسین شود. تدابير بالینی: بیماران دریافت کننده دیگوکسین میبایست از مصرف همزمان آن با سنا خودداری نمایند. در صورت بروز سمیت دیگوکسین کنترل میزان پتاسیم و در صورت ضرورت تأمین پتاسیم و قطع مصرف سنا ضروری است.






رویشگاه :

این گیاه بیشتر در حجاز می روید و اقسامی از آن در هندوستان، بلوچستان و بعضی از نواحی شمال ایران نیز یافت می شود، بهترین نوع آن گل های زرد دارد و در حجاز می روید.
گونه های مختلف در همه کشورهای واقع در مناطق نیمه گرم و گرم، به جز اروپا یافت می شوند. اغلب گونه ها بومی آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی هستند. پراکنش در ایران: احتمالا در نواحی جنوبی ایران به صورت کاشته شده وجود دارد.
 محل رویش G . obovata Coll در نواحی جنوبی ایران، مانند بلوچستان واطراف بندر عباس می روید.
پراکندگی آنها بنحوی است که به حالت خودرو در افریقا مانند ناحیه صحرا و سودان، آسیای۔ صغير، عربستان و همچنین نواحی جنوبی ایران یافت می شوند

ترکیبات شیمیایی :

اسانس - امودين - مادهی آنتراكينون - رئین یا کاسیک اسید - کریز و فانیک اسید - دو نوع گلوکوزید به نام های سنوزید A و سنوزید B - حدود 03/0 درصد رئین - ۱۲ درصد اکسالات کلسیم – 01/0 درصد فلاوانول، ایزو رامنتین و کمپفرول.
 مشتقات آنتراسن (5/2 تا 5/3 درصد، که عمدتا شامل سنوزیدهای A1 ، A و B و در وهله بعد سنوزیدهای C و D هستند. مشتقات نفتاسن از جمله ۶- هیدروکسی موسیزین گلوکوزید (در Cassia senna به میزان 85/0 درصد)، تينه ولين - ۶- گلوکوزیدها (در Cassia angustifolia به میزان 3/0 درصد).
 ترکیبات شیمیائی برگچه و میوه سنا، از آغاز قرن هيجد هم مورد بررسیهای متعددی قرار گرفت که نتیجه جدیدترین آنها به شرح زیر است:
Tscherch و Hieppe در سال ۱۹۰۰، از گونه های مختلف سنا، ترکیبات گوناگون اکسی متیل آنتراكينون Oxymethyl anthraquinones مشابه مواد مؤثر روبارب ، به حالت گلوکزیدی یا آزاد، مانند امودین، اسید کریزونانیکی( کریزونانول)، ایزو-امودين، گلو کوسنين glucosennine ، سنا رام نتین senna- rhamnetine ، سنانیکرین sennanigrine و همچنین موادی نظیر صمغ و غیره بدست آوردند. دربرگچه انواع مختلف سنا، گلوکزیدهای آنتراکینون به نام سنوزيد sennoside B,A وجود دارد (1976 Merck index).


شرایط نگهداری :

: نگهداری سنا را می بایست دور از نور (DAB10 EUR) و حداکثر به مدت ۳ سال ( AB- DDR .2) ، نگهداری نمود.
Literature 1. Agra Y; Sacristan A; Gonzalez M et al. Efficacy of senna versus lactulose in terminal cancer patients treated with opioids. J Pain
Symptom Manage Jan; 15(1): 1-7. 1998. al-Dakan AA; al-Tuffail M; Hannan MA. Cassia senna inhibits mutagenic activities of benzo[a]-pyrene, aflatoxin B1, shamma and methyl methanesulfonate. Pharmacol Toxicol Oct; 77(4):288-92. 1995. Benavides SH; Morgante PE; Monserrat AJ et al. The pigment of melanosis coli; lectin histochemical study. Gastrointest Endosc Aug; 46(2): 131-8. 1997. Beubler E, Kollar G. Stimulation of PGE2 synthesis and water and electrolyte secretion by senna anthraquinones is inhibited by indomethacin. J Pharm Pharmacol Apr; 37(4): 248-51. 1985.
Beubler E; Kollar G. Prostaglandin-mediated action of sennosides. Pharmacology; 36 Suppl 1:85-91. 1988. 6- Choi JS et al., In vitro antimutagenic effects of anthraquinone aglycones and naphthoquinones. In: PM 63(1): 11-14. 1997. 7- Dufour P, Gendre P, Long-Termin mucosal alterations by sennosides, related compounds. Pharmacolgy 36(Suppl 1): 194-202.
1988. 8- Helin T; Makinen-Kiljunen. Occupational asthma and rhinoconjunctivitis caused by senna. Allergy Mar; 51(3): 181-4. 1996. 9. Jahn K et al., Toxicology of Cassia fikifiki Aubreville 6 Pellegrin in relation to other species of the genus Cassia (s. 1.). In: PM 62,
Abstracts of the 44the Ann Congress of GA, 57. 1996. 10- Jeko ZB, Mate M, Krausz E, Bene M. Development and scale up of a new film coated tablet containing dry herba extract.
Pharmazie 54(2); 148-150. 1999. 11- Joo JS; Ehrenpreis ED; Gonzalez L et al. Alterations in colonic anatomy induced by chronic stimulant laxatives: the cathartic colon
revisited. J Clin Gastroenterol Jun; 26(4): 283-6. 1998. 12- Kositchaiwat S, Suwanthanmma W. Suvikapakomkul R, Tiewthanom V. Rerkpatanakit P. Tinkornrusmee C. Comparative study of
two bowel preparation regimens for colonoscopy: senna tablets vs sodium phosphate solution. World J Gastroenterol; 12(34):
5536-5539. 2006. 13- Levine D; Goode AW; Wingate DL. Purgative abuse associated with reversible cachexia, hypogammaglobulinaemia, and finger
clubbing. Lancet Apr 25; 1 (8226): 919-20. 1981. 14. Lewis SJ, Oakey RE, Heaton KW. Intestinal absorption of estrogen: the effect of altering transit-time. Eur J Gastroenterol Hepatol
Jan; 10(1): 33-9. 1998. 15. Malmquist J; Ericsson B; Hulten-Nosslin MB et al. Finger clubbing and aspartylglucosamine excretion in a laxative-abusing
patient. Postgrad Med J Dec; 56 (662): 862-4. 1980. 16- Marks GB; Salome CM; Woolcock AJ. Asthma and allergy associated with occupational exposure to ispaghula and senna products
in a pharmaceutical work force. Am Rev Respir Dis Nov; 144(5): 1065-9. 1991. 17- Mengs U. Toxic Effect of Sennosides in Laboratory Animals and in vitro. Pharmacology 36; Suppl. 1; 180-187. 1988. 18- Mereto E; Ghia M; Brambilla G. Evaluation of the potential carcinogenic activity of Senna and Cascara glycosides for the rat
colon. Cancer Lett Mar 19; 101(1): 79-83. 1996. 19. Miles CL, Fellowes D, Goodmann ML et al. Laxatives for the management of constpation in pallative care patients Cochrance
Database of Systematic Review CD 003448. 2006. 20- Prior J, White I. Tetany and clubbing in patient who ingested large quantities of senna. Lancet. Oct 28:2(8096): 947. 1978. 21- Product Information: Ex-Lax®, chocolated laxative pieces. Novarties, Summit, NJ, USA, 1998. 22- Product Information: Ex-Lax®, regular and maximum strength laxative pills. Novartis, Summit, NJ, USA, 1998. 23- Product Information: SenokotXTRA®, standardized senna concentrate. Purdue Frederick. Norwalk, CT. USA, 1993. 24- Product Information: Senokot®, extract of standardized senna. Purdue Frederick, Norwalk, CT, USA, 1991. 25- Product Information: Senokot®, standardized senna concentrate. Purdue Frederick, Norwalk, CT, USA, 1993. 26- Product Information: X_Prep®, extract of standardized senna. Gray Pharmaceuticals, Norwalk, CT, USA, 1998. 27- Radaelli F, Meucci G, Imperiali G et al. High-dose senna compared with conventional PEG-ES lavage as bowel randomized,
investigatator-blinded Am J Gastroentrol 100: 2674-2680. 2005. 28- Schultze W, Jahn K, Richter R, Volatile constituents of the dried leaves of Cassia angustifolia and C. acutifolia (Sennae folium).
In: PM 61(6): 540-543. 1996. 29- Sydiskis RJ, Owen DG, Lohr JL, Rosler KHA, Blosmster RN, Inactivation of enveloped viruses by anthraquinones extracted from
plants. In: Antimicrob Agents Chemother 35:2463-2466. 1991. 30- Tzavella K; Schenkirsch G; Riepl RL et al. Effects of long-term treatment with anthranoids and sodium picosulphate on the
contents of vasoactive intestinal polypeptide, somatostatin and substance P in the rat colon. Eur J Gastroenterol Hepatol Jan; 7(1):
13-20. 1995. 31. Valverde A; Hay JM; Fingerhut A et al. Senna vs polyethylene glycol for mechanical preparation the evening before elective
colonic or rectal resection: a multicenter controlled trial. French Association for Surgical Research. Arch Surg May; 134(5): 514-9.
1999. 32- Yamauchi K; Yagi T; Kuwano S. Suppression of the purgative action of rhein anthrone, the active metabolite of sennosides A and
B, by calcium channel blockers, calmodulin antagonists and indomethacin. Pharmacology Oct; 47 Suppl 1:22-31. 1993. 33- Ziegenhagen DJ; Zehnter E; Tacke W et al. Addition of senna improves colonoscopy preparation with lavage: a prospective
randomized trial. Gastrointest Endosc Sep-Oct; 37(5):547-9. 1991.

توضیحات تکمیلی :

مشخصات: گیاهی است از تیره ی گل ارغوان و از خانواده ی Leguminosae، که دارای گونه های مختلف میباشد.
. برگهای آن باریک و شبیه به برگ حنا و برگ مورد است که از برگ حنا قدری بزرگ تر و ضخیم تر از برگ مورد نازک تر و باریک تر می باشد رنگ برگها سبز مایل به زرد است. دانهی آن پهن و بسیار نازک می باشد.
برگ سنا طبیعت آن: گرم و خشک است.
گل و میوه: گلها زرد رنگ، گاهی اوقات سفید یا صورتی، محوری یا انتهایی بوده، منفرد هستند یا درون خوشه های ۲ یا ۳ تایی قرار دارند. کاسه گل عميقأ منقسم به ۵ کاسبرگ همپوشان منظم و دارای یک لوله کوتاه می باشد. گلبرگها۵ عدد و لایه ای هستند. پرچمها ۴ تا ۱۰ عدد اغلب نامنظم و چندتایی از آنها سترون میباشند. تخمدان بدون پایک یا دارای پایک کوتاه و واجد خامه کوتاه یا مستطیلی می باشد. میوه نیامی استوانه ای یا مسطح، گوشه دار یا بالدار، شکوفا یا ناشکوفا و دارای دیواره های افقی در بین دانه ها می باشد. دانه ها متعدد و به طور افقی یا عمودی فشرده هستند. برگها، ساقه و ریشه: گونه های مختلف Cassia به صورت گیاهان علفی چند ساله، شبه درختچه ای یا درختچه ای بوده، برگهای شانه ای زوج دارند. همچنین غده هایی بین برگچه ها یا روی دمبرگها وجود دارد. گوشوارها به اشکال مختلف هستند.
اثرات ترکیبات: اثرات ملين: این گیاه در شمار ملین های محرک آنترونوییدی بوده و اثر آن ناشی از وجود سنوزیدها و رئین آنترون است که فرآورده فعال حاصل از متابولیسم آنها در روده بزرگ می باشد. اثر مزبور عمدتا با تأثیر روی حرکت روده بزرگ و مهار باز جذب آب و الکترولیتها از اندام مذکور صورت می گیرد. نتیجه فرآیند مزبور افزایش حجم و فشار محتویات روده، تحریک حرکات کولون و احساس دفع می باشد. به علاوه با تحریک ترشح فعال کلرید، موجب افزایش آب و الکترولیت موجود در روده میشود. تغییرات مزبور موجب انتقال فعال الکترولیتها می گردد که خود وابسته به تغيير انتقال کلسیم در سطح سروز می باشد (1993 , Donowitz , 1984 ; Yam auchi).
اثر ملين سناتاحدی از طریق تحریک ترشح الكترولیتها و مایع کولونی صورت می گیرد. فرآیند مزبور به واسطه تحریک ایجاد پروستاگلاندین E2 درون زا انجام میشود (1993 , Beubler , 1988 ; Yamauchi)
کارآزمایی های بالینی: اثرات ملين: در یک Cochrance Collaboration Review که عهده دار بازنگری کارآزمایی های بالینی تصادفی میباشد و در آن اثر ملین های مختلف در درمان یبوست بیماران مقایسه شده است تصریح گردیده که مقایسه مزبور به دلیل فقدان دلایل کافی برای تعیین اثر درمانی نسبي ملينها با شکست مواجه شد. سنا در زمره ملین های مورد استفاده در ۴ مورد از کارآزمایی های مورد بررسی در این بازنگری بود. در این کارآزماییها ۲۸۰ فرد شرکت داشتند که در آنها مواردی از قبیل تعداد و تکرار حرکات روده و نیز سهولت نسبی اجابت مزاج مطالعه گردید. نتایج بررسیهای مزبور حاکی از آن بود که سنا و سایر ملین های مورد مطالعه در مقایسه با مخلوط دانترون و پولوکسامر، مخلوط منیزیوم هیدروکسید و پارافین مایع و بالاخره Misrakasneham، اثربخشی محدودتری داشتند. تنها نتایج مهم قابل توجه مربوط به یکی از کارآزماییها بود که طی آن ثابت شد، مخلوط لاکتولوز و سنا مؤثرتر از مخلوط دانترون و پولو کسامر می باشد، گواینکه بیماران هیچ یک از این داروها را به دیگری ترجیح نمیدادند. محققان با استناد به یافتههای مزبور نتیجه گرفتند درمان یبوست (با گیاه مزبور) به صورت درمان تسکینی بر اساس شواهد تجربی مذکور ناکافی میباشد (2007 ,Miles). | از سوی دیگر یک مطالعه مقایسه ای صورت گرفت که هدف از آن مقایسه اثربخشی قرصهای سنا و محلول سدیم سولفات در آماده سازی روده پیش از کولونوسکوپی بود. در این تحقیق یک روز پیش از کولونوسکوپی به ۱۳۴ بیمار به صورت تصادفی ۱۸۰ میلی گرم قرص سنا یا ۹۵ میلی لیتر محلول سدیم سولفات داده شد. به منظور ارزیابی اثرات این دو ملین، مقایسه میانگین تفاوتهای مقدار پاکیزگی کولون با بررسی رکتوم بخشهای سیگموئید، کولون نازل، مقاطع کولون و روده کور صورت گرفت. مقادیر مذکور که توسط ۲ مشاهده گر که از نوع ملین مصرف شده آگاه نبودند، ارزیابی شد. با توجه به تحلیل داده ها مشخص شد که در گروه دریافت کننده سدیم فسفات، مقادیر نسبی پاکیزگی در ۴ بخش از کولون به جز روده کور، در گروه تحت تجویز سدیم فسفات در مقایسه با گروه مصرف کننده سنا بیشتر بود. در هیچ یک از بخشهای تحت بررسی کولون، فاصله اطمینان ۹۵٪ از میانگین تفاوتها در یک بازه مشترک قرار نگرفت و این مسئله نشان دهنده آن بود که اثربخشی آنها یکسان نمی باشد.
. همچنین مشخص شد که عوارض جانبی ناشی از مصرف سنا، در مقایسه با عوارض جانبی ناشی از مصرف محلول سدیم سولفات تا حدی کمتر میباشد (2006 ,Kosichaiwat et al). یافته های به دست آمده از یک بررسی بالینی تصادفی حاکی از آن است که مصرف خوراکی مقادیر زیاد سنا، جایگزین مناسبی برای محلول پلی اتیلن گلیکول الکترولیت ( PEG - ES ) که جزء فرآورده های رایج مورد استفاده در آماده سازی بیماران سرپایی جهت کولونوسکوپی است به شمار می رود. به طوری که مصرف آن منجر به بهبود کیفیت پاکیزگی روده بزرگ، تحمل کلی فرآورده (توسط بیمار) و اجابت مزاج میشود. در این بررسی که بر روی ۱۹۱ بیمار صورت گرفت ۹۹ بیمار تحت تجویز سنا قرار گرفتند بدین ترتیب که به هر بیمار ۲۴ قرص ۱۲ میلی گرمی سنا (طی ۲ وعده داده شد. به ۹۲ نفر نیز محلول استاندارد PEG - ES تجویز گردید. محققان (اندوسکوپیستها) که از نوع داروی مصرفی توسط گروهها آگاه نبودند، کیفیت پاکیزگی کلی را به صورت «عالی یا خوب» به میزان 6/90 درصد در گروه دریافت کننده سنا و 7/79 درصد در گروه تحت تجویز PEG - ES برآورد نمودند (3/0 = P). عوارض جانبی مشاهده شده در هر ۲ گروه مشابه بود
(Radaelli, 2005)
طی یک بررسی یک سویه بی خبر تصادفی، کارآیی سنا در مقایسه با پلی اتیلن گلیکول (PEG) جهت تخلیه مکانیکی و انتخابی ناحیه کولورکتال، به منظور جراحی مطالعه گردید. در مطالعه مزبور ۵۲۳ بیمار تحت جراحی و سپس آناستوموز (اتصال نواحی بریده شده به یکدیگر - مترجم)، قرار گرفتند. قبل از انجام جراحی به کلیه این بیماران، محلول ۵ درصد پروویدون آیودین تنقیه گردید و همچنین پیش از القای بیهوشی به آنها سدیم سفتریاکسون و مترونیدازول تجویز شد. در نتیجه مشخص گردید که اثر سنا در پاکسازی کولون و پاک کردن لومن کولونی به طور چشمگیری بهتر از PEG بوده است. خطر آلودگی حین عمل با تکه های متوسط تا بزرگ مدفوع در مورد سنا پایین تر بود و به طور کلی تحمل بالینی نسبت به ۲ داروی مورد بحث تفاوت چندانی نداشت. همچنین سنا توسط بیماران مبتلا به استنوزیس (تنگی روده)، بهتر تحمل گردید. به علاوه از لحاظ عفونتهای پس از جراحی و یا از نشت نواحی به هم دوخته شده، هیچگونه تفاوت آماری بین ۲ گروه تحت درمان مشاهده نگردید (1999 ,Valverde). طی یک بررسی تصادفی آینده نگر، کارایی مخلوط حاصل از افزودن سنا به محلول شستشوی (لاواز) حاوی الکترولیت و پلی اتیلن گلیکول ( PEG - ELS )
مشاهده شد. به ۱۲۰ بیمار پیش از کولونوسکوپی محلول حاوی PEG - ELS ، مخلوط با عصاره سنا و یا PEG – ELS مخلوط با دارونما تجویز گردید. براساس اظهارنظر پزشکان در مورد گروه دریافت کننده سنا، نتیجه کار بهتر بود. در 7/66 درصد بیماران دریافت کننده PEG - ELS ، کولون فاقد هر گونه فضولات جامد بود. حال آن که میزان مزبور در مورد بیماران دریافت کننده محلول PEG - ELS و سنا، ۹۰ درصد بود و همانگونه که مشخص است اختلاف بین ۲ عدد مزبور، معنیدار می باشد. تحمل بیماران در برابر هر ۲ داروی مذکور یکسان بوده و میزان مایع مورد استفاده جهت لاواژ در مورد بیماران دریافت کننده مخلوط سنا و -PEG ELS به نحو چشمگیری کمتر بود (1991 ,Ziegenhagen). | همچنین در یک مطالعه تصادفی موازی باز به منظور تعیین کارایی سنا در مقایسه با لاکتوز بر روی بیماران مبتلا به مراحل انتهایی سرطان که تحت درمان با داروهای مخدر قرار داشتند، به ۹۱ بیمار، سنا (با دوز ابتدایی 4/0 میلی لیتر در روز) و یا لاکتولوز (با دوز ابتدایی ۱۵ میلی لیتر در روز) طی یک دوره ۲۷ روزه تجویز گردید. نتیجه کلی بر حسب فواصل عدم اجابت مزاج طی ۷۲ ساعت سنجیده میشد. روزهای توأم با اجابت مزاج، شاخص سلامت عمومی بیمار و میزان کارایی درمان تلقی می گردید. در هر ۲ گروه، شاخص های مربوط به فواصل عدم اجابت مزاج یکسان و توأم با بروزهای همراه با اجابت مزاج بود. شاخص های نهایی حاکی از سلامت عمومی در هر ۲ گروه تحت مطالعه یکسان بودند
 گیاهی است با برگهای مرکب از 5 تا ۷ زوج برگچه باریک، دراز و نوك تيز که معمولا طول برگچه های آن در ناحيه قاعده برگ، کوچکتر از بقیه می باشد. برگچه های آن بطور متوسط به طول ۳ تا ۵ سانتیمتر و به عرض ۷ تا ۸ میلیمتر است. گلهائی زرد رنگ و میوه ای با ظاهر تقريبا عاری از انحناء به طول 5 تا 6 و به عرض 5/1 تا 8/1 سانتیمتر دارد.
از گونه های دیگر مولد سنا، که ارزش نسبتا مهم دارند به شرح مختصر دوگیاه زیرمبادرت میشود: .
C . lentivia Bisch ، C . acutifolia DC - گیاهی است که در مصر، سودان ، اطراف نیل مخصوصا در نواحی کوهستانی شمال و مغرب خرطوم می روید. ساقه ای به ارتفاع 60/0 تا یک متر دارد و از مشخصات آن این است که پوست ساقه آن به رنگ سبز مایل به سفید و شاخه های آن نازك وشکننده است. برگهای آن از 4 تا ۸ زوج برگچه متقابل، نوك تيز و کمی پهن ولی کوچکتر از گیاه قبلی ، تشکیل می یابد. سطح تحتانی برگچه های آن ، رنگ سبزروشن ولی سطح فوقانی آنها، رنگ مایل به زرد دارد. گلهای آن زرد رنگ ، نسبتاد رشت ومجتمع به صورت سنبله هائی در محور ساقه است. هرگل آن، 5 کاسبرگ، 5 گلبرگ و ۱۰ پرچم (۳ پرچم بلند، ۳ پرچم با طول متوسط و بقیه کوتاه و نازا) دارد.
طول برگچه های آن ، ۲ تا 4 سانتیمتر و عرض آنها 2/1 سانتیمتر است بعلاوه سطح برگچه های آن از تارهای کوچک و ریزی پوشیده شده است که با ذره بین به خوبی تشخیص داده میشود.
میوه این گیاه دارای ظاهری مسطح و ۲ کناره قوسی شکل (انحنای یکی از کناره ها کمتر)
است.
. C . obovata Coll . این گیاه در نواحی مختلف افریقا مانند سودان، مصر، نقاط مختلف صحرا و همچنین در آسیای صغیر می روید و تنها نوع داروئی این گیاهان است که وجود آن در ایران ذکر شده است.
از اختصاصات آن این است که برگچه هائی به درازای 1 تا 5/2 سانتیمتر و به عرض در حدود یک سانتیمتر دارد. ضخامت برگچه های آن نسبتا زیاد است و بعلاوه هریک از آنها دارای دمبرگ کوتاهی به رنگ نارنجی کاملا مشخص اند که خود بهترین وسیله تشخیص برگچه های آن از سایر گونه هاست. میوه آن نیز وضع متفاوت از گونه های قبلی دارد زیرا کناره آن به خلاف انواع مذکور، تحدب زیادتر و رنگ قهوه ای مایل به قرمز دارد. طول میوه آن به 5/3 تا 5/5 سانتیمتر و عرض آن 5/1 سانتیمتر است.
مخلوط برگچه ها و میوه این گیاه ، سنای سنگال نامیده میشود. ترکیبات شیمیائی مواد مؤثره سنا، شبیه روبارب، کاسکارا و پوست بوردن است.
مطالعات جدیدتری که توسط M . Tutin در سال ۱۹۱۳ برروی Cassia obovata بعمل آمد، علاوه بر وجود مقدار کمی اسانس، مواد مختلف زیر را در عصاره الکلی گیاه مذکور مشخص داشت:
ترکیبات محلول در آب:
1- اسید سالیسیلک
2- رئین Rheine: ماده¬ای که وجود آن در انواع روبارب نیز مشخص گردید.
3- کمفرول Kaempfrol (تری اکسی فنل 1-3-4)
4- الو-امودین Aloemodine
5- کمفرین Kaempferine (گلوکوزیدی که بر اثر هیدرولیز، 2 ملکول گلوکز می¬دهد.)
6- مخلوطی از گلوکزیدهای رئین و آلو-امودین.
7- املاح منیزیوم به صورت ترکیبات آلی.
۸- نوعی قند که از آن فنیل گلوکز ازون حاصل می شود. ترکیبات غیر محلول در آب:
- ماده رزینی به رنگ سبز تیره، شامل الکل میریستیک، فیتوسترول، اسیدهای پالمیتیک، استئاریک وغيره. دانشمند مذکور در C . acutifolia ، موفق به پیدا کردن اسید کریزوفانیک و ایزودامودين نگردید ولی در عوض، وجود ایزو رام نتین را در آن محقق داشت.
در جدول زیر، مقدار نسبی گلوکزیدهای آنتراکینونیک درانواع پرورش یافته و خود روی سنا مقایسه گردیده است:

آلو-امودين Aloe - emodine ( را با ربه رون rhabarberon)، به فرمول C15H10O5 و به وزن ملکولی 23/270 است و به هر دو حالت آزاد وگلوکزیدی در گیاهان مختلف مانند Rheum ها ( روباربها Rhubarbes ) ، برگچه سنا و انواع Aloe ها وجود دارد. استخراج آن توسط Condo - Vissicchio و محققین دیگر صورت گرفته است
آلو. امودین به صورت بلوریهای سوزنی شکل ونارنجی رنگ، درتولوئن به دست می آید . در گرمای ۲۲۳-۲۲4 درجه ذوب می شود. به مقادیر زیاد درالکل خیلی گرم، اتر، بنزن (با ایجاد رنگ زرد)، آب آمونیاك دار و در اسید سولفوریک (با ایجاد رنگ قرمز لاکی) حل می شود.
از نظر درمانی، دارای اثر مسهلی است.
اسید کریزونانیک Acide chrysophanique ( کریزوفانول Chrysophanol )، به فرمول C15H10O4 و به وزن ملکولی 23/454 است. بهر دو حالت آزاد وگلوکزیدی در گیاهان مختلف مانند .Rhamnus Purshiana DC (کاسكارا ساگرادا Cascara sagrada)، انواع مختلف Rheum ( روباربها)، Rumex (از تیره Polygonaceae) یافت می شود.
استخراج آن از ریشه Rheum ها، توسط Tutin و Clewer (1) ومحققین دیگر و از .Penicillium islandicum Scopp ، توسط Arkley و همکارانش (2) صورت گرفته است. سنتز آن نیز توسط Eder و Widmer عملی گردید (3) .
و اسید کریزونانیگ، به صورت بلوریهای شش وجهی یا منو کلینیک، درالکل ویادربنزن به دست می آید. در گرمای ۱۹6 درجه ذوب میشود. تصعید می گردد. در آب عملا غیر محلول ولی در الکل سرد، به مقدار بسیار کم و در الكل جوشان، به مقادیر زیاد محلول است. در بنزن،
کلروفرم، اتر، اسید استیک گلاسیال و استن حل می شود. انحلال آن در اتر دوپترول به مقادیر بسیار جزئی صورت می گیرد.
به حالت گلوکزیدی، به فرمول و C21H20O9به نام های: کریزونانه ئين Chrysophanein کریزونانی ئین Chrysophaniin ) است. به صورت بلوریهای سوزنی شکل و زرد رنگ در الكل به دست می آید. در گرمای ۲4۸-۲4۹ درجه ذوب میشود. به مقدار بسیار کم در آب خیلی گرم حل می گردد ولی عملا در آب سرد ، کلروفرم و اتر غیر محلول است. در پیریدین به خوبی حل می شود.
اسید کریزونانیک از نظر درمانی ، در استعمال خارج جهت درمان بیماریهای پوستی مختلف مانند Psoriasis ( که لکه هائی در زانو ، پوست سر ، نشیمن و گاهی در تمام بدن ظاهر می شود و براثر خاراندن ، به صورت پوسته ها فلس مانند می ریزد ) یا Pityriasis ( که در آن، پوسته های کوچک و ظریف، در پوست بدن ظاهر می شود) و همچنین درمان Ephelide
که در آن، لکه های کوچک قهوه ای رنگ، درقسمتی از پوست بدن که مجاورت مستقیم با هوا و نور خورشید دارد بوجود می آید)، تبخال وغيره مصرف دارد. سنوزید A و Sennoside A
، B ) B ، آمیرون Amyron، گلیسنید Glysennid ،لاگزنا Laxenna ، پورسنيد Pursennid )، به فرمول C42H38O20 و به وزن ملکولی 72/862 است. ازگلوکزیدهای آنتراكينون اند که دربرگچه سنا (به مقدار مساوی ازهریک) و درروبارب سنوزید A بیشتر از سنوزید B) یافت می شوند. استخراج آنها از .Cassia angustifolia Vahl ،توسط Stoll وهمکارانش (1) و از ریزم .Rheum palmatum L ، توسط Zwaving (1965) انجام گرفته است. فرمول گسترده آن نیز توسط Stoll و همکارانش (۱۹5۰) تعیین گردید.
سنوزید A، به صورت بلوریهای کوچک صفحه مانند وقائم الزاويه و برنگ زرد در استن رقیق به دست می آید. در گرمای ۲۰۰ تا ۲40 درجه تجزیه می شود. درآب ، بنزن، اترو کلروفرم محلول است. در محلول بی کربنات سدیم نیز حل می شود. سنوزيد A، به تانی به صورت سنوزيد B ، در محلول بی کربنات سدیم و در گرمای ۸۰ درجه، ایزومر می شود.
سنوزید B ، به صورت بلوریهای منشوری شکل و زرد رنگ (زرد روشن) در استن رقیق متبلور می شود ولی درآب (حلال)، به صورت بلورهای سوزنی شکل در می آید. در گرمای ۱۸۰ تا ۱۸۶ درجه تجزیه می گردد. در حلال های سنوزید A که در فوق ذکر شد و بهمان صورت ولی بمقدار بیشتر حل میشود. مقدار زیاد آن درآب خیلی گرم می تواند مجددا حالت تبلور پیدا نماید.
سنوزید B باید دور از نور و هوا نگهداری شود. سنوزیدها از نظر درمانی اثر مسهلی دارند.
تقلبات غالبا برگچه و میوه انواع غیر داروئی Cassia ويا برگ گیاهان مختلف دیگر به عنوان تقلب به انواع سنای داروئی افزوده می گردد و در بازارها عرضه می شود ولی با مشخصاتی
که برای برگچه و میوه انواع داروئی سنا ذکر شد می توان وجود ناخالصی را به خوبی در آنها محقق نمود.
گیاهانی که برگ آنها به سنا افزوده می شود بسیارند ولی مهمترین آنها به شرح زیر می باشند:
-.Cassia auriculata L . برگچه های این گیاه نوك تيز است و بعلاوه به خلاف سناهای داروئی با معرف بورن تراگر (Borntraeger) ، رنگ قرمز گیلاسی ظاهر نمی کند.
۲- Solenostemma Argel Hayne ( تیره Asclepiadaceae) - برگ این گیاه که مدتها مخلوط باسنای اسکندریه در معرض استفاده قرار می گرفت، رنگ سبز مایل به خاکستری، نوك تيز و ظاهر ضخیم و خشن دارد. استفاده از آن به عنوان تقلب، به منظور افزایش اثر مسهلی سنا صورت می گیرد.
۳۔ .Coriaria myrtifolia L (تیره پسته) - برگ این گیاه اثرسمی دارد و درد باغی ورنگرزی از آن استفاده می شود. از مشخصات آن این است که دمبرگی کوتاه و کمی بالدار دارد. ظاهر برگ آن نوك تيز، به رنگ سبز تیره و عاری از تار است.
دم کرده برگ این گیاه با املاح فریک، رسوب فراوان و رنگ بنفش ظاهر می کند. سمیت برگ آن نیز به علت وجود ماده ای به نام کوریامیر تین coriamyrtine است. این گلوکزید سمی که در ساقه و برگ گیاه وجود دارد، غالبا ایجاد مسمومیت در انسان و حیوانات مختلف نموده است. حشرات نسبت به آن حساسیت خاص دارند. این ماده از C . japonica A . Gray نیز استخراج شده است. کوریا میر تین ، Coriamyrtine، به فرمول C15H18O5 و به وزن ملکولی 29/278 است وازبرگ .
C . japonica A . Gray
، توسط Kariyone و Sato استخراج شده (1)، فرمول منبسط آن نیز بعد تعیین گردید (2).
کوریا میرتین، ماده ای است تلخ که به صورت بلوریهای منشوری منو کلینیک به دست می آید. نقطه ذوب آن در گرمای ۲۲۹-۲۳۰ درجه است. به مقدار جزئی در آب و الکل سرد ولی به مقادیر زیاد در الكل خیلی گرم و اتر حل می شود. }.. Ailanthus altissima
( Mill . ) Swingle
- برگچه درخت عرعر نیز بطور تقلب به سنا های داروئی افزوده می شود. مشخصات برگچه آن در مبحث مربوط ذکر شده است.
- .Tephrosia Appolinea Link ( تیره فرعی پروانه واران) - برگهای این گیاه
، جانبی به وضع موازی است.
-- .Pistacia Lenticus L (تیره Anacardiaceae - برگچه های نوك تیز این گیاه نیز بطور تقلب به سنا افزوده می گردد.
گیاهانی به صور مختلف درخت، درختچه، بوته های سخت و چوبی یا علفی و دارای برگهائی مرکب از برگچه های معمولا زوج هستند. در بین آنها نمونه های داروئی متعددی یافت میشود که عموما اثر مسهلی دارند.
انواعی از آنها که میوه و برگهایشان تحت نام سنا (Sene ) مورد استفاده قرار می گیرد، عموما گیاهانی بوته مانند با اعضای چوبی و به ارتفاع 4۰ تا 60 سانتیمتر می باشند ولی درشرایط مساعد محیط زندگی و یا براثر پرورش مداوم، ممکن است به صورت درختچه های کوچک درآیند
. عده ای از آنها نیز به منظور استفاده های درمانی در بعضی نقاط پرورش می یابند.
این گیاهان ، برگهای مرکب از برگچه های غالبا زوج دارند بطوری که بتفاوت ممكن است دارای ۳ تا 9 زوج برگچه متقارن برروی محور برگ باشند. گلهای آنها به رنگ زرد و شامل 7 پرچم زاياست زیرا ۳ پرچم دیگر در آنها به صورت استامینود درمی آید.
و میوه آنها نیام و محتوی دانه های متعددی است که تعداد آنها از روی برجستگی های سطح خارجی میوه مشخص می گردد.
استفاده از برگچه و میوه سنا به عنوان مسهل، از قرن نهم و دهم میلادی، نخستین بار توسط پزشکان ایرانی و عرب معمول گردید. بهترین نوع سنا نیز تعلق به مکه دارد.

مطالب پیشنهادی :اسطوخدوساسطوخدوس ،  یه تقویت کننده مغز و قلبه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
شیره آنغوزه ،  پراز خاصیت های درمانی !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آملهآمله ، ریزش مو و شوره سر رو با هم از بین میبره !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افتیمونافتیمون ،  هزارتا خاصیت داره (یکیش درمان نفخ )!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انجدانانجدان ، موثر و کارآمد برای کلیه و مثانه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آویشنآویشن ، مناسب برای رماتیسم و سیاتیک و ... !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون کبیر ،  پمادش برای اگزما عالیه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آبرون صغیرآبرون صغیر ،  برای سردرد و چشم درد میتونی ازش استفاده کنی!
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
افسنطین ، کارساز و عالی برای یبوست !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آفتاب پرستآفتاب پرست ، آب دمکرده اش تب رو قطع میکنه !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آنیسونآنیسون ،  تو طب سنتی برای سیاه سرفه استفاده میشده !
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
آرتیشوآرتیشو ،  پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ کیسه صفرا
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...
انارانار ،  صدا رو صاف میکنه و هزار تا خاصیت دیگه
برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید ...

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت ایتوک پارسه جم می باشد .

هرگونه کپی برداری از این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد .

eyetwitterpinterestlinkedininstagramtumblrpaper-plane-o