نام های گیاه

طب سنتی اسلام و ایران: این گیاه در مکتب مزبور «بزرقطونا» خوانده شده.

فارسی: اسپرزه - اسبرزه - اسفیدش - اسفيوس - اسپغل - اسپغول - سفید خوش - شکم پاره

عربی : حشيشة البراغيث، برزقطوناء ('Barz qat ina)

فرانسه : Puciere ، Oeil de Chien ، Plantain Psyllium ، Psyllium

انگلیسی: Clammy - Plantainy Flea wort

ایتالیائی : Pulicaria ,Psilio

آلمانی : Flohkraut ، Psyllienkraut ، Flohwegerich ، Flohsamenkraut

بخش های دارویی
موارد مصرف

موارد تأیید شده به وسیله کمیسیون E

- اسهال

- يبوست از این گیاه به صورت خوراکی برای درمان یبوست و اسهال استفاده میشود. موارد تایید نشده از این دارو در التهاب مثانه و همچنین در تمام مواردی که لازم است مدفوع نرم دفع شود (مواردی از قبیل ابتلا به زخم مقعد، بواسیر، حاملگی و نیز مواقع پس از جراحی ناحیه مقعد) استفاده می گردد

گیاه مزبور به صورت موضعی برای درمان کورک به کار برده میشود.

روایت: امام صادق ع فرمود: «من حم فشرب تلك الليلة وزن در همین بزرالقطونا أو ثلاثة أمن من البرسام في تلك العلة».

یعنی: هر کس تب دار شود و در آن شب مقدار دو یا سه درهم بزرقطونا بخورد از برسام (ورم دیافراگم) در این مرض آسوده می شود.

از امام صادق ع نقل شده است هر که تب کند و در شب اول به وزن دو یا سه درهم بذرقطونا بخورد از مرض برسام و ذات الجنب ( آماس شش همراه با چرک پهلو) ایمن گردد.

لعاب خیس کرده بزرقطونا ملين (نرم کننده) مزاج و روده ها است و در بواسیر، خشکی ریه و سرفه شدید مفید است.

خوراکش برای تب دار نافع است و از مرض برسام و ذات الجنب جلوگیری می کند.

اسفرزه نافع بیماریهای: عطش، صفرا، نقرس، مفاصل، خشونت سینه، ورم، تبهای گرم، خنازیر، سوزاک، سرفه، سردرد، درد مفاصل، زخم روده، زخم معده و اثنی عشر، يبوست، بواسیر، اسهال خونی، التهاب کلیه و مثانه، خون آمدن از ریه و ورم چشم می باشد.

در طب عوام از آن به عنوان ملین و تسهیل کننده عمل دفع استفاد می شود زیرا دانه آن پس از جذب آب، تورم حاصل می کند و بطور مکانیکی، موجبات سهولت دفع را فراهم می سازد

دراستعمال خارج ، از لعاب دانه گیاهان مذکور، نوعی کولیر جهت رفع ورم چشم تهیه می گردد.

در صنعت از لعاب دانه این گیاهان استفاده های مختلف مخصوصا در تهیه آهار پارچه بعمل می آورند.

برگ و ریشه آن دارای اثر درمانی شبیه گونه هائی است که تحت نام بارهنگ مصرف دارند

کلیه قسمتهای گیاه اثرمدردارد

خواص درمانی دانه گیاه دارای اثر نرم کننده ورفع التهاب است. در درمان دیسانتری و رفع اختلالات صفراوی دستگاه هضم مؤثر واقع می گردد.

مخلوط دانه های برشته این گیاه و روغن گل سرخ در درمان زخم های گوارشی مفید است و ضماد آن با سرکه در درمان کفگیرک، بهبود دردهای مفصلی، ورم لوزه و التهاب بناگوش نافع می باشد.

روش مصرف: از این گیاه جهت مصارف خوراکی به صورت کامل، خرد شده یا پودر شده و جهت مصارف موضعی و نیز به صورت ضماد استفاده می شود.

مقدار مصرف: مقدار مصرف روزانه توصیه شده این گیاه، ۱۲ تا ۴۰ گرم و مقدار مصرف عصارۀ مایع ۲ تا ۵ میلی لیتر است.

در روایتی امام باقر ع درباره مرض زحیر (دل پیچه، اسهال) فرمود: قسمتی از خربق سفید، بزرقطونا، صمغ عربی و گل ارمنی همه را با آتش ملایم بریان کرده از آن کم کم خورده شود.

خواص: کوبیده و مرهم آن تحلیل برنده ورمها است و با آب دهان جهت از بین بردن دمل مفید می باشد. کوبیده تخم آن از سموم کشنده است و علت آن را بعضی تیزی و تندی تخم آن و بعضی چسبیدن تخم آن به سطوح داخلی بدن و زخم کردن آن گفته اند.

. العاب آن با گلاب یا بیدمشک یا سکنجبین نافع تشنگی شدید صفراوی و یبوست مزاج است و چون لعاب آن را صاحب برسام (ورم دیافراگم) بخورد مفید است و تشنگی او را بنشاند. لعاب آن با روغن بنفشه یا روغن گل باعث نرمی شکم می گردد و چون آن را بریان کرده، بخورند شکم را سفت نماید، و برای خشکی سینه و حلق مفید است.

جوشانده اسفرزه نافع سرفه است. بو داده آن برای مرض اسهال خونی کودکان و التهاب روده ها استعمال میگردد. معروف است که کوبیده آن چنانچه مصرف شود سم است. بنابراین دانه آن به طور کامل و بدون سائیدن باید مصرف شود.

تونینگ انسلی می گوید: مقدار ۱۰ گرم آن با آب و شکر برای دیسانتری بسیار مفید است

مرهم کوبیده آن ترکیب با خمیر آرد باقلا در ورم عضلات از خارج استعمال می شود

امام صادق ع در روایتی اسفرزه را همراه با دیگر ادویه، نافع اسهال و دل پیچه فرموده اند،

نسخه: مقداری از بزرقطونا را مانند تخم کدو بو داده و نرم ساییده در کپسول کرده، بیمار مبتلا به زخم معده یا اثني عشر از این کپسول ها یک عدد صبح و یک عدد شب میل کند، پس از چند روز آثار بهبودی و شفا حاصل می شود.

گاهی مخلوط دانه اسفرزه با دانه کتان را که آن نیز همین عمل را انجام می دهد، جهت رفع یبوست های مقاوم به کار می برند.

خواص درمانی: ۱- آن را در آب بریزید و بگذارید بماند و دایم به جای آب خوردن از آب آن میل کنید. عطشی که از حصبه باشد را تسکین می دهد، اگر دایم جرعه جرعه نوشیده شود، گرفتگی صدا که از گرمی و حرارت باشد را برطرف می کند، در موارد کاهش درد، رفع خارش و قطع خون ریزی بواسیر نافع است.

2- آن را با عناب در آب بخیسانید و آب آن را صبح ناشتا بخورید و با آب آن بدن را هم بشویید خارش قسمتهای زنانه یا واژینال را برطرف می کند.

۳- آب دمکرده ی آن را بنوشید. مدر است و برای درمان سوزاک مفید می باشد.

۴- هر روز صبح، ظهر و شب هر بار یک قاشق شربت خوری از آن را در یک فنجان آب جوش بریزید، بعد با نبات شیرین کرده بخورید. اسهال خونی را درمان می کند، از خونریزی زیاد قاعدگی جلوگیری می نماید.

5- آن را بو دهید و هر روز بخورید. اسهال های طولانی و مزمن را درمان می کند.

- لعاب آن را دایم در گلو قرقره کنید و هم جرعه جرعه بخورید. گلودرد را درمان میکند و اگر آب آن را در دهان نگه دارید، برفک، سوختگی، طاول و زخم های دهان را درمان میکند.

- آن را در کمی آب بخیسانید تا خوب لعاب اندازد و به هم بچسبد و به صورت خمیر مانند در آید، بعد آنها را در پارچه ای بریزید به طوری که دوطرف اسپرزه ها را پارچه بگیرد، بعد از خارج روی دمل داخل بینی بگذارید. دمل فروکش می کند.

آن را با آب دهان خیس کنید و روی محل گذارید. سوزه و دمل را درمان می کند.

9- آن را بکوبید، بعد با سرکه خمیر کرده و هر روز صبح و شب روی محل ضماد کنید. سالک را درمان میکند.

۱۰- آن را با شیر مادر دختردار خمیر کرده و ضماد کنید. خنازير را درمان میکند.

۱۱- گل خطمی کوبیده را با لعاب آن مخلوط کنید و بر پیشانی بمالید. سردردی که از آفتاب باشد را تسکین می دهد.

۱۲- آن را بخیسانید، بعد دانه های آن را با برگ کوبیدهی خرفهی تازه، مخلوط کرده ضماد کنید. دمل یا کورک پستان را درمان میکند.

۱۳- ضماد کوبیدهی آن با گلاب برای تسکین سردرد مفید است.

۱۴- ضماد کوبیدهی آن با روغن بنفشه برای تسکین سردردهای گرم و رفع خشکی دماغ و اعصاب نافع است و اگر مدتی این ضماد را هر شب تکرار کنید، برای رشد و نرم کردن مو و جلوگیری از موخوره بسیار مفید می باشد.

۱۵- ضماد لعاب آن مخلوط با سرکه و روغن گل سرخ برای تسکین درد مفاصل گرم، نقرس و نرم کردن ورمها به خصوص ورمهای پشت گوش نافع است.

خواص درمانی - از برگ اسفرزه درطب عوام به عنوان التیام دهنده زخم وجراحات استفاده به عمل می آید. دانه گیاهان مذکور اثر ملین دارد زیرا پس از جذب آب، تورم حاصل کرده بطور مکانیکی موجبات لينت و سهولت دفع مواد را فراهم می سازد.

از دانه گیاهان مذکور در رفع یبوست های مقاوم، نزله های مزمن ، دیسانتری، اسهالهای ساده، درمان بیماریهای مختلف ناشی از التهاب کلیه و مثانه و همچنین در خون آمدن از ریه استفاده بعمل می آید.

مقدار مصرف دانه 5 تا ۱5 گرم است .

. ازدانه اش نوعی کولیر، جهت رفع ورم چشم تهیه می گردد.

با وارد کردن دانه گیاه در آب، ضماد خوبی با اثر نرم کننده تهیه می شود. اگر دانه گیاه در مقدار زیادتری آب وارد شود، براثر بازشدن، موسیلاژ فراوان در آن وارد می سازد که می توان از آن به عنوان نرم کننده در تمام موارد التهابی استفاده بعمل آورد.

مقدار مصرف پوسته . دانه از نظر رفع یبوست های مزمن و بعنوان ملین 3 تا 5 گرم است ولی گرد دانه به مقدار 3 تا 15 گرم می تواند مصرف شود.

با قرار دادن له شده دانه در مقدار کمی سرکه و روغن، ضمادی تهیه میشود که میتوان در رماتیسم و نقرس با قرار دادن آن بر روی ناحیه متورم عضو، نتایج مفید به دست آورد. خیسانده ۱۰-۱۵ گرم دانه در آب که مقدار کمی شکر بدان افزوده باشند، نتایج مطلوب در ديسانتری به منظور رفع تحریکات روده و سهولت دفع مدفوع بوجود می آورد. دم کرده دانه گیاه مذکور داروی مناسبی جهت درمان و رفع تحریکات مخاط مجاری ادرار و تسکین ناراحتی های آن است (Koman).

و دانه گیاه بعلاوه بطور ملایم اثر مدر و قابض دارد و می توان آنرا پس از وارد کردن در آب نارگیل، مصرف نمود. . ..

پوسته دانه این گیاه به فرمول زیر، در بازارهای داروئی وجود دارد:

پوسته دانه: 2/54 درصد

میوه سنا 4/12 درصد

برای رفع یبوست های مزمن، مخلوط فوق را به مقدار 1 تا 3 قاشق چایخوری در کمی آب وارد کرده پس از چند دقیقه مصرف نمایند. روزانه می توان درصورت نیاز ، ۲ دفعه در روز آنرا مصرف کرد .

خواص درمانی.Plantago amplexicaulis Cav - از نظردرمانی مشابهت زیاد با P. ovata دارد. دارای اثرقابض است و در رفع بیماریهای سینه، ارزش زیادی برای آن قائل اند. در درمان تب نوبه، اثرات مفیدظاهر می کند.

( کوبیدن و جویدن آن سمی است و بایستی به صورت کفلمه یا «سائیده بو داده» مصرف شود). مقدار خوراک آن ۱۵ گرم است.

 

مناطق قابل رویش
عوارض جانبی

موارد منع مصرف: مصرف این گیاه در صورت ابتلا به انقباض پاتولوژیک دستگاه گوارش، وجود بیماریهای التهابی دستگاه گوارش، پیشگیری و درمان انسداد روده و اشکال بسیار متغیر دیابت شیرین ممنوع می باشد.

تاکنون هیچگونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف بجای مقادیر درمانی گیاه مزبور شناسایی نشده است، گواینکه استفاده از آن گاه موجب بروز واکنش های حساسیتی گوناگون (مانند رینیت، ورم ملتحمه، آسم و کهیر) می گردد. روش غلط مصرف (مصرف با مقادیر اندک مایعات) نیز ممکن است منجر به انسداد مری یا روده به ویژه در افراد مسن شود.

تذکر: توجه شود که در استعمال داخلی هیچگاه نباید اسپرزهی کوبیده خورده شود؛ زیرا خوردن کوبیده ی آن خطرناک است و خوردن حدود چهل گرم آن موجب سرد شدن بدن، تخدير، تنگی نفس، آشفتگی و سرانجام منجر به غش، توقف نبض و پس از مدتی احتمالا منجر به مرگ می شود.

اسفرزه مضر عصب و اشتها است و مصلحش عسل و سکنجبین عسلی می باشد.

تداخلات دارویی:

: این گیاه جذب سایر داروهایی را که به طور همزمان با آن مصرف می شوند به تأخیر می اندازد.

mood_bad
  • هنوز نظری ندارید.
  • یک دیدگاه اضافه کنید