نام های گیاه

فارسی : سنا ۔

عربی : سنا، سنا هندی

فرانسه : Casse a feuilles étroites، S . de Tinnevelly ، Sené de l ' Inde

انگلیسی : Senna

آلمانی: Sennencassie

ایتالیائی : Cassia angustifolia

بخش های دارویی
موارد مصرف

موارد مصرف: موارد تأیید شده به وسیله کمیسیون E - يبوست: از این گیاه برای درمان یبوست و نیز در هنگام تجویز داروهای مورد استفاده جهت عکسبرداری در آزمون های تشخیصی مجاری گوارشی و ناحيه کولورکتال استفاده میشود. طب هندی، در طب هندی این گیاه برای درمان یبوست، بیماریهای کبد، یرقان، بزرگ شدن طحال، کم خونی و تب تیفویید به کار برده . میشود. طب سنتی اسلام و ایران: گرم و خشک در درجه دوم است و در درمان ریزش مو، دفع شپش سر و بدن و نیز درمان سردرد کهنه، جرب، بثور جلدی و خارش مفید می باشد.

خواص درمانی - برگچه ها و میوه سنا دارای اثر ملين ومسهلی است و اگر به مقادیر کم مصرف گردد منحصرا دل پیچه های مختصر ایجاد می نمایند بدون آنکه حالت تهوع وقی بوجود آورند.

خواص درمانی:

۱- پنج تا ده گرم از آن را دم کنید و آب صاف کرده ی آن را به مرور بنوشید. مسهلی قوی است، مسهل بلغم، صفرا، اخلاط و مواد سوخته و زاید بدن می باشد و مواد زاید را از مغز و ششها و دستگاههای داخلی جذب کرده و از راه دستگاه گوارش دفع می کند، برای درمان صرع، جنون، سردردهای کهنه، درد پهلوها، تنگی نفس، تشنج ماهیچه ای و جوش های کهنه ای که با معالجات سطحی و جلدی مداوا نمی شود، هم چنین برای درمان بیماری وسواس مؤثر می باشد، پوست را در خشان می کند، پاک کنندهی دماغ است و برای درمان بیماری روانی مصرف می شود، برای درمان سیاتیک، جرب، ریزش مو، کشتن و دفع کرم معده، رفع شقاق دست و پا و درد مفاصل حاصل از بلغم و صفرا بسیار نتیجه بخش است.

۲- چهار گرم از آن را در آب جوش ریخته و بجوشانید، بعد آب آن را صاف کرده بنوشید. صفرا را برطرف می سازد، ورم و درد شصت پا یا نقرس را درمان میکند.

۳- برای برطرف کردن یبوست اطفال یا آب دمکرده ی آن را روی شکم طفل بمالید و یا مادر آب دمکرده ی سنا را بخورد تا شکم طفلش کار کند.

۴- بیست گرم از آن را با سی گرم لیموعمانی خشک بجوشانید و آب صاف کردهی آن را با نبات شیرین کنید و صبح ناشتا بنوشید و یا بیست گرم از آن را دم کنید و پس از خنک شدن آب آن را با مقداری آب آلو مخلوط کرده و صبح ناشتا بنوشید. یبوست معده که از سردی و برودت باشد را درمان میکند. .

۵- اگر چند روز چهار برابر وزن آن روغن زیتون روی آن بریزید و آن را بجوشانید و بخورید، مسهل است و درد کمر و بواسیر را درمان میکند.

آن را در سرکه دم کنید آن قدر که غلیظ شود. مالیدن آن سرکه برای درمان عوارض پوستی و جرب نافع است.

روش مصرف: از گیاه خرد و یا پودر شده و نیز عصاره های خشک برای تهیه چای ها، جوشانده ها، خیسانده های سرد یا الگزیرها استفاده می گردد. اشکال جامد یا مایع این دارو نیز به شکل گسترده ای جهت مصارف خوراکی به کار برده می شوند.

اشکال دارویی: کپسول های ۲۵ و ۴۵۰ میلی گرمی، قرص جویدنی حاوی ۱۵ میلی گرم از سنوزیدها، گرانول حاوی ۱۵ میلی گرم از سنوزیدها در هر قاشق چایخوری، عصاره مایع 5/2 انسی [ که با استفاده از الكل ۷ درصد (VNV) تهیه گردیده و هر قاشق چایخوری آن حاوی 8/8 میلی گرم از سنوزیدها می باشد ) ، قرص های حاوی 6/8 ، ۱۵، ۱۷ و ۲۵ میلی گرم از سنوزيدها. فرآورده ها: جهت تهیه دم کرده می بایست آب داغ (نه آب جوش) را به 5/0 تا ۲ گرم داروی خرد شده افزود، پس از ۱۰ دقیقه خیساندن (در صورتی که از آب سرد استفاده شود، پس از ۱۰ تا ۱۲ ساعت خیسانیدن)، آن را صاف نمود. به اعتقاد برخی پژوهشگران، در صورتی که عمل خیساندن با آب سرد صورت گیرد، میزان رزین موجود در مایع حاصل کمتر خواهد بود (رزین های مزبور مسئول ایجاد دردهای شکمی می باشند). اثرات دارویی این گیاه پس از گذشت ۱۰ تا ۱۲ ساعت ظاهر میشوند. مقدار مصرف: يبوست: مقدار متوسط مصرف این گیاه معادل ۲۰ تا ۶۰ میلی گرم از سنوزیدها میباشد.

قرص های جویدنی: بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال می توانند ۱ تا ۲ بار در روز، ۲ عدد قرص را بجوند. کودکان ۶ تا ۱۲ سال می توانند روزانه ۱ تا ۲ بار، ۲ عدد قرص را بجوند (1998 ,® Prod Info Ex – Lax)

گرانولها (هر قاشق چایخوری از گرانول حاوی ۱۵ میلی گرم انواع سنوزیدها می باشد): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یک قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار یک قاشق چایخوری) از گرانول تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال، روزانه نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری)، از گرانول تجویز می گردد. به کودکان ۲ تا ۶ سال، روزانه نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از گرانول تجویز میشود (1993 ,® Prod Info Senokot) . عصاره مایع: (هر قاشق چایخوری از آن حاوی ۸ / ۸ میلی گرم از سنوزیدها می باشد): به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار ۱ تا نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می شود. به کودکان ۲ تا ۶ سال روزانه یکبار، نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می گردد

.(Prod Info Senokot®,1991)

حب: به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار ۲ عدد حب به همراه یک لیوان آب تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار یک عدد حب همراه با یک لیوان آب تجویز می گردد. در مورد میزان تجویز به کودکان زیر ۶ سال باید به پزشک مراجعه شود (Prod Info Ex- lax ®,1998

قرص: (حاوی 6/8 میلی گرم از سنوزیدها): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یکبار و هر بار ۲ قرص (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۴ قرص تجویز می گردد. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار، یک عدد قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۲ قرص) تجویز می شود. به کودکان ۲ تا ۶ سال روزانه یکبار، صف قرص (و حداکثر ۲بار در روز و هر بار یک قرص تجویز می گردد

.(Prod Info Senokot XTRA®, 1993)

قرص (حاوی ۱۷ میلی گرم از سنوزیدها): به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یکبار و یک قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار ۲ قرص تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار، ۱۲ قرص (و حداکثر ۲ بار در روز و هر بار یک قرص تجویز می گردد

.(Prod Info Senokot XTRA®, 1993)

تخلیه روده:

مایع [ حاوی ۷ درصد (V/V) الكل ]: به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روز قبل از عسکبرداری با پرتو X و یا سایر عملیات تشخیصی، پس از ۲ تا ۴ ساعت گرسنگی، یک بطری از مایع مزبور تجویز می گردد. نوشیدن محتویات یک بطری بر روی روده اثری قوی داشته، حدود ۶ ساعت پس از نوشیدن فرآورده، اثرات دارو کامل می گردد (1998 ,® Prod Info X – prep

برگچه و میوه سنا اگر همراه با مقدار کمی بلادون مصرف شوند و یا آنکه قبل از مصرف به مدت 48 ساعت در برابر وزن خود الکل ۹۰ درجه قرار گیرند، ناراحتی های آنها کاهش می یابد در عوض اثر مسهلی آنها در حالت اخیر کم می گردد. برگچه سنا اگر مدتی در آب جوشانده شود اثر مسهلی خود را از دست میدهد.

سنا درفرمول عده زیادی از اسپسیالیته های دارویی که به منظور رفع يبوست تهیه می گردد وارد میشود.

صور داروئی دم کرده  10 تا 15 گرم برگچه سنا در ۲5۰ تا ۳۰۰ گرم آب به عنوان مسهل و نصف مقدار آن به عنوان ملین در اشخاص بالغ مصرف می گردد.

برگچه سنا اگر به مقدار ۳ تا 5 گرم بکار رود، ابتدا ایجاد صدا در امعاء می شود وسپس اثر دفع به نحو خفیف پس از 5 تا ۶ ساعت ظاهر می گردد بدون آنکه عارضه ناراحت کننده ای پیدا شود. گردسنا به مقدار 5/0 تا 5 گرم به عنوان ملین و به صورت کاشه، حب وغيره بکار می رود. از ستا بهصور دیگر مانند عصاره آبی به مقدار 20/0 تا یک گرم. عصاره روان (به نسبت مساوی از برگچه و حلال) به مقدار ۲ تا 6 گرم - تنطور الكلى یک پنجم به مقدار 5 تا ۲۰ گرم (کدکس ۱۹۸4) وغیره استفاده بعمل می آید. سنا در فرمول عده ای از فراورده های داروئی مانند اسپس پورگاتیو Especes purgatives ،گرد رگلیس کمپوزه، شربت ایپکا کو انا کمپوزه، شربت سالسپاره کمپوزه وغيره وارد است.

ناسازگاری ۔ قلیائیات و کربناتهای آنها، املاح اسیدی، آب آهک، امتیک.

- نسخه جهت تهیه مسهل

برگچه سنا۱۰ گرم

سولفات سدیم 15 گرم

آب جوش 500 گرم

ابتدا برگچه های سنا را در آب جوش وارد کرده ، دم کرده ای به مدت نیم ساعت از آن تهیه می نمایند سپس آنرا با فشار از صافی می گذرانند (پارچه نازک ) و سولفات سدیم به محلول صاف شده اضافه می کنند. از محلول به دست آمده باید به صورت تنقیه استفاده به عمل آورد | ( کد کس).

۲- نسخه جهت تهیه مسهل

قهوه بوداده  15 گرم

سولفات منیزیوم 15 گرم

برگچه سنا 10 گرم

آب 120 گرم

شربت قند 50 گرم

ابتدا دم کرده ای از مخلوط قهوه بوداده، برگچه سنا وسولفات منیزیوم تهیه کرده و آنرا صاف می نمایند ، سپس شربت قند اضافه می کنند. محلول حاصل را که طعمی مطبوع دارد ، صبح ناشتا به عنوان مسهل مصرف می نمایند.

پماد برای رفع لکه های قهوه ای پوست در زمان حاملگی                                ( Ephelide )

اسید کریزونانیک 1 گرم

وازلین یا اکسونژ 40 گرم

این پماد به پوست بدن مالیده شود

 

عوارض جانبی

توجه: نمی بایست بدون نظر پزشک، بیش از ۱ تا ۲ هفته از مسهل های محرک استفاده نمود.

تذکر: زنان شیرده و باردار باید از مصرف آن پرهیز کنند، مصرف بیش از حد مجاز آن ایجاد ناراحتی و آشفتگی و به اصطلاح ایجاد نوعی قولنج می کند.

موارد منع مصرف: این گیاه در صورت انسداد روده، بیماری های التهابی حاد روده، آپاندیسیت نمی بایست مصرف شود. همچنین مصرف گیاه مزبور در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است. عوارض جانبی و هشدارها:

عوارض عمومی: دردهای اسپاسمی ناحیه معدی - روده ای، جزء عوارض ناشی از مصرف این گیاه و یا مصرف بیش از حد آن میباشد. مصرف طولانی مدت آن در موارد نادر نیز موجب ایجاد آریتمی، نفروپاتی، آماس و تسريع تخریب استخوان می گردد. سوء مصرف سنا همچنین منجر به بروز کزاز، دفع آسپارتيل گلوکوزامین از ادرار و هیپو گاماگلوبولینمی می شود.

تغییر در وضعیت الکترولیتها: استفاده دراز مدت از گیاه مزبور منجر به از دست دادن الکترولیتها به ویژه یون پتاسیم و در نتیجه بروز هیپوکالمی، هیپر آلدوسترونیسم، وجود آلبومین در ادرار، خون شاشی، مهار حرکات روده، ضعف عضلانی، افزایش اثر گلیکوزیدهای قلبی و نیز احتمال افزایش تأثیر داروهای ضد آریتمی (به دلیل هیپوکالمی) میشود. چماقی شدن انگشتان: سوء مصرف سنا منجر به چماقی شدن انگشتان می گردد. عارضه مزبور با قطع دارو برگشت پذیر می باشد

بدعادت شدن کولون: تغییر آناتومی کولون به عنوان یکی از عوارض جانبی مصرف دراز مدت سنا (بیش از ۳ بار در هفته به مدت یکسال یا بیشتر)، گزارش شده است. فرآیند مزبور در نتیجه کاهش تعداد چینهای کولون است که خود حاکی از آسیب های عصبی و یا صدمه یافتن عضلات طولی کولون می باشد (1998,Joo). سرطان زایی: امکان بروز سرطان کولون به دنبال مصرف دراز مدت داروهای واجد آنتراسن تاکنون به خوبی مشخص نشده است و یافته های حاصل از پژوهشهای گوناگون در مورد رابطه بین مصرف ترکیبات آنتراسنی و احتمال بروز سرطان های کولون متعارض میباشد.

ملانوز کولون: مصرف دراز مدت سنا ممکن است منجر به بروز ملانوز کولون گردد. احتمال داده میشود که پیش سازهای ترکیبات ملانینی مسبب عارضه مزبور، در شمار مشتقات حاصل از ملین های آنترونوییدی باشند (1997 ,Benavides). حساسیت های شغلی: آلرژی، آسم، احتقان بینی و ملتحمه در افرادی که به اقتضای شغل با فرآورده های سنا سروکار دارند، دیده شده است. عامل بروز عوارض مزبور میباشد (1991 , Helin , 1996 ; Marks)

صدمات بافتی: مصرف دراز مدت مقادیر زیاد ملین های آنترونوییدی سبب کاهش پلی پپتیدهای منقبض کننده عروق روده و نیز کاهش میزان سوماتواستاتین موجود در کولون گردیده که خود حاکی از صدمات احتمالی بافت عصبی روده می باشد (1985 ,Tzavella)

استفاده در دوران بارداری: از این گیاه به هنگام بارداری و شیردهی نمی بایست استفاده شود. استفاده در طب کودکان: گیاه مزبور نمی بایست به وسیله کودکان زیر ۲ سال مصرف شود. مقدار مصرف آن در کودکان ۲ تا ۱۲ ساله باید زیرنظر پزشک تعیین گردد. استفاده توسط افراد سالخورده: میزان تجویز دارو به بیماران سالمند اصولا میبایست نصف میزان مورد تجویز برای اشخاص عادی باشد.

تداخلات دارویی:

پر مخاطره شیرین بیان: مصرف همزمان این دو گیاه ممکن است باعث افزایش خطر بروز هیپوکالمی گردد. تدابیر بالینی: میبایست از مصرف همزمان شیرین بیان با داروهای ملین اجتناب نمود. نسبتا مخاطره آفرین دیگوکسین: مصرف همزمان این گیاه با دیگوکسین ممکن است موجب افزایش خطر بروز سمیت دیگوکسین شود. تدابير بالینی: بیماران دریافت کننده دیگوکسین میبایست از مصرف همزمان آن با سنا خودداری نمایند. در صورت بروز سمیت دیگوکسین کنترل میزان پتاسیم و در صورت ضرورت تأمین پتاسیم و قطع مصرف سنا ضروری است.

 

mood_bad
  • هنوز نظری ندارید.
  • یک دیدگاه اضافه کنید