نام های گیاه

فارسی : کتان

عربی: کتان ، مسج

فرانسه : ordinaire ، Lin usuel

انگلیسی: Lines Flas، Common flax

آلمانی : Echter Lein، Flachs

ایتالیائی: Lino commune، Lino usuale

بخش های دارویی
موارد مصرف

خواص درمانی: ۱- پاشیدن گرد تهیه شده از سوخته ی خشک آن، برای خشک کردن جراحت ها و قطع خونریزی و التیام زخم مفید است.

۲- بخور دم کرده ی آن بازکنندهی گرفتگی های دماغ و زکام می باشد.

خواص درمانی الیاف کتان : پوشیدن لباسی که از الیاف کتان درست شده باشد، سبب خوب دفع شدن عرق بدن، خشک نگه داشتن پوست و تقویت آن خواهد شد، چنان چه لباس زیر انسان در چهار فصل از پارچه ی کتان باشد، پوست بدن را خنک و نرم و لطیف می سازد و از لاغری غیرطبیعی نیز ممانعت به عمل می آورد.

خواص درمانی گل کتان: اگر آن را بخورید، ملین مزاج و نرم کنندهی سینه است، مقوی قلب و مفرح مغز و اعصاب می باشد.

خواص درمانی تخم کتان : ۱- هر روز دو گرم از آن را بخورید. نرم کننده ی سینه است، درد روده ها را تسکین می دهد، ترشح ادرار، عرق و شیر را می افزاید، به مزاج لینت میدهد، قاعده آور می باشد، برای التیام زخم کلیه و مثانه بسیار نافع است.

۲- هر روز سه قاشق سوپ خوری از آن را در یک لیتر آب بجوشانید و آن آب را در طول روز به مرور بنوشید.

ورم روده­ی کوچک، همچنین ورم کلیه را تحلیل می برد، سوزاک و حبس البول یا بند آمدگی ادرار را درمان میکند.

۳- چهارده گرم از آن را بکوبید و با عسل انگشت پیچ کرده و بخورید. برای پاک کردن سینه از اخلاط و تحلیل ورم کبد مفید است.

۴- دوازده تا شانزده گرم از آن را سرخ و برشته کنید، بعد نرم بکوبید و با عسل انگشت پیچ کرده و بخورید. قابض است و اسهال را بند می آورد، برای جلوگیری خون روی از رحم نافع میباشد، سرفه های رطوبی را تسکین می دهد.

کوبیده ی آن را با کمی فلفل ساییده شده و عسل مخلوط کنید و بخورید. برای تحریک نیروی جنسی نافع است.

لعاب آن را بگیرید و به صورت قطره در چشم بریزید. سرخی چشم را رفع میکند. ۷- ضماد آرد آن با تخم اسپرزه برای تسکین درد مفاصل، سیاتیک و نقرس مؤثر می باشد.

به آن را بکوبید و با آب جوش خمیر کرده و ضماد کنید و روزی سه بار کوبیدن، خمیر نمودن و ضماد کردن را تکرار کنید که تازه به تازه مصرف شود. برای رفع التهاب پوست و التیام زخمهای دردناک مؤثر است.

۹- پانزده گرم از آن را در نیم لیتر آب پانزده دقیقه بجوشانید و آب جوشاندهی آن را صاف کرده و تنقیه کنید. برای خارج کردن فضولات روده ها بسیار نافع است.

۱۰- آن را بجوشانید و در آب جوشانده ی آن بنشینید. فضولات رحم و جراحات آن را برطرف می کند و ورم آن را نیز مینشاند. تذکر: برای دید چشم، هاضمه و بیضه ها مضر است.

روغن تخم کتان خواص درمانی در استعمال خارجی، برای رفع ناراحتی های پوستی نظیر اگزما و خشکی پوست بدن اثر مفید دارد.

استفاده از کتان به زمانهای ماقبل تاریخ نسبت داده می شود. در قرن پنجم قبل از میلاد، پرورش آن در مصر و بین النهرین معمول بوده است. طرفداران مکتب بقران در قرن ۴-۵ قبل از میلاد از دانه آن در مصارف داخلی به عنوان ضد نزله، دفع دردهای ناحیه شکم و در استعمال خارج به صورت ضماد و به منظور رفع تحریکات جلدی استفاده میکردند.

«تئوفراست» در قرن چهارم قبل از میلاد، دانه آن را به علت دارا بودن لعاب فراوان، در رفع سرفه مؤثر می دانسته است. در قرن اول میلادی، دیوسکورید، برای دانه کتان و دانه شنبلیله اثری مشابه قائل بوده، مصرف آنها را در رفع کلیه حالات التهابی به عنوان نرم کننده، خلط آور و رفع تحریکات جلدی توصیه می کرده است. در قرون وسطی و از آن به بعد، از دانه کتان مصارفی شبیه به زمانهای قبل به عمل می آمد.

از الیاف کتان در طی قرون متمادی برای تهیه پارچه استفاده کرده اند. اهمیت آن از این نظر در حال حاضر خیلی از سابق زیادتر شده است. از دانه آن، روغنی به نام بزرک استخراج می شود. رنگ این روغن اگر بدون مداخله حرارت تهیه شده باشد، زرد روشن و اگر به کمک گرما به دست آید، مایل به قهوه ای است و بخصوص به مصارف صنعتی می رسد. دانه کتان نرم کننده خوبی است و در رفع یبوست ها از آن استفاده می شود. دم کرده دانه آن اثر قاطع در وضع التهاب مخاطهای بدن مخصوصا مجاری ادرار دارد.

از دانه کتان در رفع گاستریت، ورم روده و صفاق، يبوست ها و به علت دارا بودن اثر مدر در موارد عدم ترشح کافی ادرار، ورم مثانه، التهاب های دردناک منشأ سنگ کلیه، سرفه، دردهای زمان قاعدگی، و دیابت استفاده می کنند.

در استعمال خارج از گرد دانه کتان و یا جوشانده آن در رفع التهابهای سطحی بدن، زخمهای دردناک و اولسرها به صورت ضماد استفاده میکنند. از الیاف این گیاه در تهیه پارچه های کتانی استفاده می کنند.

دانه تخم کتان مصارف پزشکی دارد و برای آن خواص نرم کننده، ملین، ادرارآور و مسكن ذکر کرده اند در تمام بیماریهایی که مربوط به ورم مجاری هاضمه و ادرار است از قبیل ورم روده های کوچک، یبوست، ورم مثانه، حبس البول، ورم کلیه و سوزاک تجویز می گردد.

مقدار مصرف آن سه قاشق سوپخوری تخم کتان در یک لیتر آب جوش است که باید یک شب آن را دم کرد و بعد هر روز سه تا چهار فنجان آن را مصرف کرد.

دانه تخم کتان را آرد کرده و از آن ضمادی تهیه می نمایند که برای رسانیدن دمل، کورک و آبسه مفید است.

بخش های دارویی: ساقه که جهت تهیه پارچه های کتانی استریل مورد استفاده قرار می گیرد، روغن دانه، دانه رسیده خشک، کنجاله دانه، گیاه تازه گلدار.

موارد مصرف: موارد تأیید شده به وسیله کمیسیون E – يبوست التهاب پوست موارد تأیید نشده از این گیاه به صورت داخلی برای درمان یبوست، کولون تحریک پذیر، التهاب دیورتیکول آسیب های کولونی ناشی از سوء مصرف ملينها و نیز به عنوان موسيلاژ برای درمان التهاب معده و التهاب روده استفاده می گردد. جوشانده آن نیز جهت درمان نزله مثانه و التهاب معده به کار برده می شود. گیاه مزبور به صورت خارجی برای خارج کردن اجسام از چشم استفاده می گردد. به این ترتیب که یک عدد دانه بزرگ کتان را مرطوب کرده، درون پلک قرار میدهند. در این حالت جسم خارجی به ترشح مخاط دانه می چسبد. گیاه مزبور همچنین به عنوان کاتاپلاسم (ضماد التيام بخش برای درمان التهاب موضعی پوست و التهاب مزمن پروستات به کار برده می شود. این گیاه جهت درمان التهابات خفيف کولون نیز مصرف می گردد. طب هندی: در طب هندی از این گیاه به صورت چای برای درمان سرفه، ناراحتی های برونشی، التهاب مجاری ادرار، اسهال و سوزاک و به صورت خارجی جهت درمان عفونت های پوستی استفاده می گردد. گیاه مزبور در دامپزشکی به عنوان نوعی دارو مصرف میشود. طب سنتی اسلام و ایران: دانه کتان گرم و خشک در درجه اول است و برخی آن را گرم در درجه اول و معتدل از لحاظ خشکی و رطوبت دانسته اند. نضج دهنده و جلا دهنده است. خمیر تهیه شده از مخلوط آن و موم به همراه عسل ضد ترک خوردگی های ناخن بوده، ضماد آن به همراه خاکستر در آماسهای پشت گوش (اوریون) و نیز ورمهای سفت مؤثر است. دود دانه و نیز خود گیاه کتان در درمان زکام مفید می باشد و دانه های بو داده آن در بهبود سرفه های بلغمی سودمند است. اندکی مدر بوده مخلوط آن با عسل و فلفل محرک قوای جنسی است. نشستن در جوشانده دانه های کتان در بهبود آماسهای رحم، روده و زخمهای مثانه سودمند است و تنقیه جوشانده مذکور به همراه روغن گل سرخ در درمان رخم های روده بسیار نافع میباشد. موارد منع مصرف: در صورت وجود بیماری هایی مانند ایلئوس (انسداد روده) دارای منشأهای مختلف، جراحت های مری و ناحیه معده و روده، بیماری های التهابی حاد روده، مری و دهانه معده، نباید از این گیاه استفاده نمود.

از این گیاه جهت مصارف موضعی به صورت آرد و داروی رساننده دمل استفاده می گردد. اشکال دارویی: کپسول های ۱۰۰۰ و ۱۳۰۰ میلی گرمی، روغن، دانه (کامل یا خرد شده)، پودر. فرآورده ها: جهت تهیه فرآورده نرم کننده مورد استفاده جهت درمان التهاب معده و روده، ۵ تا ۱۰ گرم از دانه های کامل گیاه به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در آب سرد قرار داده شده، مایع حاصل میل گر (1994)Bisset  &Wichtl)

. مقدار مصرف: جهت درمان یبوست: یک قاشق دسرخوری از دانه های کامل یا کوبیده (و نه خرد شده به همراه دست کم ۱۵۰ میلی لیتر مایعات، روزانه ۲ تا 3 بار مصرف گردد. جهت کاهش میزان کلسترول خون: روزانه ۳۵ تا ۵۰ گرم از دانه های خرد شده مصرف گردد. دانه های گیاه را می توان به عنوان یکی از اجزای نان یا موفین (نوعی کلوچه) مورد استفاده قرار داد (1998 ,.Arjmandi et al). جهت کاهش میزان تجمع پلاکت ها: روزانه ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری از روغن دانه کتان مصرف می گردد (1995 ,Allman et all). | جهت درمان التهاب معده و التهاب روده: از ۲ تا ۴ قاشق سوپخوری آرد دانه کتان برای تهیه حریره دانه که روش تهیه آن قبلا بیان شد، استفاده می گردد (دانه ها نباید خشک باشند و لازم است که قبلا خیسانده و مرطوب شده باشند). مصارف موضعی: جهت مصارف موضعی ۳۰ تا ۵۰ گرم از دانه های گیاه برای تهیه کاتاپلاسم یا کمپرس داغ و مرطوب به کار برده می شود.

خواص درمانی دانه کتان به علت دارا بودن موسيلاژ فراوان، نرم کننده خوبی است و در رفع یبوست ها از آن استفاده میشود. برای این منظور معمولا دانه ها را بدون آنکه جویده شوند با کمی آب می بلعند وياموسیلاژ دانه ها را که قبلا استخراج نموده اند در آب حل کرده مصرف می نمایند.

و دم کرده دانه کتان اثر قاطع در رفع التهاب مخاطهای بدن مخصوصا مجاری ادرار دارد. از دانه کتان در رفع گاستريت، ورم روده وصفاق ، يبوست هاو به علت دارا بودن اثر مدر در موارد عدم ترشح کانی ادرار، ورم مثانه، التهاب های دردناك منشأسنگ کلیه، سرفه، دردهای زمان قاعدگی و دیابت ( K . Kahat ) استفاده بعمل می آورند. اثر قاطع آنرا در رفع بیماریها امروزه مربوط بوجود مقدار کم اسیدسیانیدریک میدانند که براثر مجاورت دانه کتان با آب، از آن آزاد میشود.

در استعمال خارج از گرد دانه کتان وياجوشانده آن در رفع التهاب های سطحی بدن، زخمهای دردناك واولسرها به صورت ضماد استفاده می کنند.

برای تهیه ضماد دانه کتان، مقدار ۱5 تا ۲5 گرم آرد دانه های تازه گیاه را در نیم لیتر آب باز می کنند (آب مورد استفاده باید عاری از املاح کلسیم باشد ) سپس آنرا می جوشانند به حدی که حجم مایع کم شود وغلظت حاصل کند (اگر به جای آب، جوشانده ریشه ختمی به کار برده شود بهتر خواهد بود). ضماد دانه کتان، اثر باز کننده دمل داشته، کشیدگی عضو را در محل دردناك از بین می برد و در رفع آبسه والتهاب گانگلیونها نیز اثرات مفیدظاهر می کند.

گرد دانه کتان چون بسهولت فاسد می شود باید همیشه به حالت تازه بکار رود زیرا از معایب مصرف گردد انه غیر تازه آن است که ناراحتیهای جلدی ممکن است ایجاد کند.

بکار بردن جوشانده دانه کتان به صورت حمام، جهت رفع تحریکات موضعی، مخصوصا بیماریهای پوست، سوداءهای دردناك ويا همراه با خارش توصیه شده است.

صورداروئی۔ دم کرده ۱۰ تا ۲۰ درهزار دانه به مقدار ۲ تا 3 فنجان در روز خیسانده یک قاشق آن در نصف لیوان آب سرد که مقدار کمی قند بدان افزوده باشند برای مصرف در صبح ناشتا۔ دم کرده مخلوط 15 گرم دانه کتان و 8 گرم گردشیرین بیان در نیم لیتر آب جوش به مدت ۲ ساعت درظرف سربسته). این دم کرده را بعدا بایدصاف کرده کمی قند باعسل بدان افزوده سپس مصرف کرد. جوشانده ۱۲تا 50 درهزار آن به صورت تنفيه بکار می رود.

در استعمال خارج،گرد دانه آن که به حالت تازه بدست آمده باشد ، برای تهیه ضماد به منظور رفع ناراحتی های جلدی، خارش و تحریکات جلدی بکار می رود. برای تهیه ضماد، آرد تازه دانه کتان را در آب سرد باز می کنند تا به حالت نسبتا خمیری درآید، بعدا آنرا حرارت داده، قطعات پارچه را بداخل آن وارد می نمایند و به حالت نسبتا گرم بر روی پوست بدن می گذارند.

از الیاف این گیاه در تهیه پارچه های کتانی استفاده بعمل می آید.

صورداروئی۔ دم کرده ۱۰ تا ۲۰ درهزار دانه به مقدار ۲ تا 3 فنجان در روز خیسانده یک قاشق آن در نصف لیوان آب سرد که مقدار کمی قند بدان افزوده باشند برای مصرف در صبح ناشتا۔ دم کرده مخلوط 15 گرم دانه کتان و 8 گرم گردشیرین بیان در نیم لیتر آب جوش به مدت ۲ ساعت درظرف سربسته). این دم کرده را بعدا بایدصاف کرده کمی قند باعسل بدان افزوده سپس مصرف کرد. جوشانده ۱۲تا 50 درهزار آن به صورت تنفيه بکار می رود.

در استعمال خارج،گرد دانه آن که به حالت تازه بدست آمده باشد ، برای تهیه ضماد به منظور رفع ناراحتی های جلدی، خارش و تحریکات جلدی بکار می رود. برای تهیه ضماد، آرد تازه دانه کتان را در آب سرد باز می کنند تا به حالت نسبتا خمیری درآید، بعدا آنرا حرارت داده، قطعات پارچه را بداخل آن وارد می نمایند و به حالت نسبتا گرم بر روی پوست بدن می گذارند.

از الیاف این گیاه در تهیه پارچه های کتانی استفاده بعمل می آید.

مناطق قابل رویش
عوارض جانبی

عوارض عمومی: تاکنون هیچ گونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف بجای مقادیر درمانی گیاه مزبور به همراه مقدار کافی مایعات حدود ۱۰۰ برابر میزان دارو  شناسایی نشده است، ولی استفاده از مقادیر زیاد آن به عنوان ملین همراه با مقدار اندک مایعات ممکن است سبب انسداد روده شود. گلوکوزیدهای سیانوژنیک موجود در مقادیر درمانی این گیاه پایین و فاقد خطر می باشند. چرا که میزان تجزیه گلوکوزیدها در بدن محدود بوده، افزایش غلظت خونی یون های سیانید و نیز افزایش ترکیب طبیعی دافع مسمومیت ناشی از آنها یعنی تیوسیانات مشاهده نشده است. توصیه میشود در صورت استفاده از دانه کتان برای درمان بیماریهای التهابی روده، پیش از مصرف آن را preswollen کرد (1994 , Bisset & Wichtl ). روغن موجود در دانه فسادپذیر بوده، از اینرو لازم است آن را نه فقط طی فرآوری بلکه در هنگام استعمال و نگهداری نیز محافظت نمود.

mood_bad
  • هنوز نظری ندارید.
  • یک دیدگاه اضافه کنید